Op steeds meer consumentenproducten komt naast de bekende streepjescode een QR-code te staan. Eind 2027 moeten alle kassa's in staat zijn om deze nieuwe QR-code te kunnen scannen. Werk aan de winkel dus. Wat moeten retailers doen om hun kassa's klaar te maken voor de QR-code? En welke kansen biedt deze nieuwe standaard voor productidentificatie?
Ruim 51 jaar geleden werd de eerste barcode op een pakje kauwgom gescand in een Amerikaanse supermarkt. De komende jaren wordt deze streepjescode wereldwijd vervangen door de QR-code.
Deze verandering stelt fabrikanten en retailers in staat om veel meer productinformatie te delen met consumenten en met andere partijen in het ecosysteem van consumentenproducten. De noodzaak voor invoering van de QR-code staat beschreven in een verklaring uit 2024, ondertekend door retailers als Albert Heijn, Lidl, Carrefour, AS Watson en Alibaba en door fabrikanten als P&G, Nestlé, Barilla en...
Op steeds meer consumentenproducten komt naast de bekende streepjescode een QR-code te staan. Eind 2027 moeten alle kassa's in staat zijn om deze nieuwe QR-code te kunnen scannen. Werk aan de winkel dus. Wat moeten retailers doen om hun kassa's klaar te maken voor de QR-code? En welke kansen biedt deze nieuwe standaard voor productidentificatie?
Ruim 51 jaar geleden werd de eerste barcode op een pakje kauwgom gescand in een Amerikaanse supermarkt. De komende jaren wordt deze streepjescode wereldwijd vervangen door de QR-code.
Deze verandering stelt fabrikanten en retailers in staat om veel meer productinformatie te delen met consumenten en met andere partijen in het ecosysteem van consumentenproducten. De noodzaak voor invoering van de QR-code staat beschreven in een verklaring uit 2024, ondertekend door retailers als Albert Heijn, Lidl, Carrefour, AS Watson en Alibaba en door fabrikanten als P&G, Nestlé, Barilla en L'Oréal.
Veel meer informatie
De nieuwe QR-code wordt net als de huidige streepjescode uitgegeven door GS1, de wereldwijde organisatie die helpt bij het delen van productdata. De streepjescode van GS1 functioneert nog steeds prima, maar het scannen ervan is eigenlijk niet meer dan een razendsnelle manier om foutloos de 13-cijferige artikelcode (Global Trade Item Number, GTIN) van het product in te voeren.
De QR-code biedt ruimte om naast deze ene artikelcode veel meer informatie op te nemen, van batch- of serienummer tot houdbaarheidsdatum. Het meest interessant is de GS1 Digital Link die in de QR-code is opgenomen: een standaard URL, gebaseerd op de artikelcode. Daarmee kan het scannen van de QR-code in potentie toegang opleveren tot een schat aan online productinformatie.
Alle scanners checken
Wat moeten retailers doen om over tweeënhalf jaar de QR-code te kunnen verwerken? Allereerst checken of hun huidige scanners in staat zijn om deze codes te kunnen verwerken. Voor het scannen van een streepjescode volstaat nog een aloude laserscanner, die bij het indrukken van de scanknop een rode lijn laat zien.
Een dergelijke laserscanner is echter ongeschikt voor het scannen van QR-codes. Dat kan alleen met een optische scanner, die gebruikt maakt van een beeldsensor in combinatie met beeldverwerkingssoftware.
Scannerfabrikant Zebra levert al meer dan 30 jaar optische scanners. Bij de kassa’s van veel winkels worden ze al volop toegepast, maar Zebra geeft aan dat er nog altijd laserscanners in omloop zijn. Tot nu toe hadden veel retailers nog geen reden om deze hardware te vervangen, maar dat verandert dus met de introductie van de QR-code. Retailers doen er goed aan om behalve de kassa’s ook de handscanners op de winkelvloer en de scanners van informatiezuilen te checken. En misschien ook de scanners in distributiecentra, als daar tenminste consumentenproducten worden gescand.
Software aanpassen
Dat de hardware in staat is om QR-codes te scannen, is niet voldoende. Retailers zullen ook hun software moeten aanpassen. Bestaande kassa’s hebben immers genoeg aan de artikelcode van het product, maar ontvangen door het scannen van de QR-code veel meer informatie, zoals bijvoorbeeld batchnummer of houdbaarheidsdatum.
De kassasoftware moet daarom zo worden geprogrammeerd dat de artikelcode weliswaar wordt herkend, maar dat alle onnodige informatie wordt genegeerd. Tenzij de retailer de extra informatie wil gebruiken om bijvoorbeeld aan de kassa nog een laatste keer de houdbaarheidsdatum te checken.
Om het verwerken van informatie gemakkelijker te maken, hebben de verschillende datavelden in de QR-code allemaal een eigen GS1 Application Identifiers. Zo staat AI (01) voor artikelcode, AI (10) voor het batchnummer, AI (21) voor serienummer en AI (15) voor houdbaarheidsdatum. Belangrijk daarbij is dat voor de artikelcode in de QR-code 14 cijfers zijn gereserveerd. Dat betekent dat de kassasoftware dus een 14-cijferige in plaats van de huidige 13-cijferige artikelcode moet kunnen verwerken.
2 codes tegelijk
Omdat het onmogelijk is om alle kassa’s tegelijk aan te passen, zullen op consumentenproducten voorlopig 2 codes prijken: de traditionele streepjescode en de nieuwe QR-code. Natuurlijk moet de kassasoftware zo worden aangepast, dat elk product maar 1 keer wordt afgerekend. Met fabrikanten is daarom afgesproken dat de QR-code binnen een straal van 5 centimeter van de streepjescode staat, zodat de kassa kan herkennen dat het om 1 in plaats van 2 producten gaat.
Is de QR-code om wat voor reden dan ook niet scanbaar? Dan moet het aan de kassa mogelijk zijn om de gegevens handmatig in te voeren. Daarvoor is het noodzakelijk dat in ieder geval de 14-cijferige artikelcode - net als bij de streepjescode - leesbaar is vermeld onder de QR-code.
Privatelabel-producten
Voor retailers met privatelabel-producten levert de QR-code een extra uitdaging op. Ook deze producten zullen immers een QR-code moeten krijgen. GS1 adviseert deze retailers om eerst na te gaan welke informatie ze in de QR-code willen opnemen: alleen de artikelcode met de GS1 Digital Link of ook aanvullende informatie zoals batchnummer en houdbaarheidsdatum?
Vervolgens is het de vraag of ze alleen de QR-code op de verpakking willen zetten of ook de huidige streepjescode willen laten staan. Het ontwerp van de verpakking moet daarop worden aangepast.
Het laatste advies: kies een productgroep of productcategorie, zet een pilot op en leer van de ervaringen. Tot zover de voorbereidingen die retailers moeten treffen.
Kansen voor merkfabrikanten
Welke kansen biedt de nieuwe QR-code? Voor fabrikanten en leveranciers is dit een instrument om consumenten aan zich te binden. Zij kunnen hen door het scannen van de code naar een online productpagina leiden met meer informatie over oorsprong, samenstelling, duurzaamheid en gebruik van het product.
Bij foodproducten kan informatie worden getoond over de ingrediënten, allergenen en voedingswaarde, maar ook informatie over recepten en bereidingswijze.
Marketeers hebben de mogelijkheid om marketingacties en loyaliteitscampagnes op te zetten zonder een extra QR-code op de verpakking te hoeven zetten. Ze kunnen simpelweg de GS1 Digital Link gebruiken om consumenten naar de actiepagina te sturen. Dat voorkomt niet alleen een wildgroei van verschillende QR-codes op producten, maar levert fabrikanten een extra voordeel op: ze kunnen de website achter de GS1 Digital Link aanpassen zonder een andere QR-code op de verpakking te hoeven zetten.
Simpelere regelgeving
De QR-code helpt bedrijven aan de toenemende wet- en regelgeving te voldoen, onder meer op het gebied van duurzaamheid. Zo heeft de Europese Unie in de Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR) vastgelegd dat alle consumentenproducten op termijn een digitaal productpaspoort moeten krijgen.
In dat paspoort staat informatie over bijvoorbeeld de samenstelling, onderhoud, reparatie en recycling van producten. De QR-code is het instrument om retailers, reparateurs, afvalverwerkers en andere betrokkenen toegang te geven tot het productpaspoort.
Onlangs noemde Eurocommissaris Stéphane Séjourné de QR-code nog als hulpmiddel om de regelgeving rondom verpakkingen te vereenvoudigen. Als fabrikanten een product in bijvoorbeeld een Nederlandse supermarkt willen verkopen, zijn ze nu nog verplicht om daarop in het Nederlands informatie over ingrediënten, allergenen en voedingswaarde te vermelden. Met de QR-code kan deze verplichting worden geschrapt. Dat maakt het gemakkelijker om producten over de grens in te kopen of te verkopen.
Tuinbranche is al bezig
In de tuinbranche kan de QR-code hier en daar al worden aangetroffen. Vijverproducent Velda gebruikt de code om consumenten te verwijzen naar instructievideo’s en informatie over accessoires. Pokon Evergreen laat via de QR-code zien hoe consumenten bepaalde producten kunnen inzetten om ongedierte te bestrijden. Esschert Design wil consumenten uit 60 landen via de QR-code in hun eigen taal informeren over zaken als productveiligheid, zodat niet met elke snoeischaar een compleet boekwerk moet worden meegestuurd.
Tuinbranche Nederland benadrukt dat de QR-code niet alleen voor fabrikanten, maar ook voor retailers een kans biedt. "Het is een middel om consumenten van extra informatie te voorzien over herkomst, verzorging of duurzaamheid van producten. Consumenten eisen steeds meer transparantie, willen alles weten over de producten die ze aanschaffen. Straks kunnen ze in de winkel met hun eigen smartphone extra informatie oproepen. Dat is een manier om de online-ervaring in de winkel te krijgen, een verrijking van de winkelervaring", vertelt commercieel manager Marc Luning van Tuinbranche Nederland.
Veel kassasystemen zijn klaar
Bij Tuinbranche Nederland zijn naast 550 tuincentra, onder meer van Intratuin, Welkoop en GRS Retail, ook 150 fabrikanten aangesloten. De QR-code staat op de digitaliseringsagenda van vrijwel alle retailketens, al prijkt het onderwerp niet bovenaan.
"Eind 2027 klinkt nog ver weg. Met name bij zelfstandig opererende tuincentra leeft het onderwerp nog niet echt", weet Luning. "Wel begrijpen we van softwareleveranciers dat veel kassasystemen al geschikt zijn om QR-codes te scannen en te verwerken. Inkooporganisaties zoals GRS Retail zorgen ervoor dat ook de bij hen aangesloten tuincentra eind 2027 volledig klaar zijn."
Luning begrijpt dat het gevoelig kan liggen als een consument in de winkel via de QR-code op de productpagina van de fabrikant komt, in plaats van op de website van retailer. "Maar als daar de juiste productinformatie op staat, is dat zowel goed voor de fabrikant als de retailer. Denk ook aan alle nieuwe wetgeving die op ons afkomt en die ons verplicht om veel meer informatie te delen – niet alleen met consumenten maar ook met retailers en andere partijen in de keten. Dat kan voor een groot deel met de QR-code."
Scannen met eigen app
Overigens kunnen retailers de QR-code wel degelijk gebruiken om consumenten naar hun eigen online-omgeving te sturen. De technologie biedt immers de mogelijkheid om GS1 Digital Link aan verschillende websites te koppelen, afhankelijk van de app waarmee de code wordt gescand. Als iemand een zak visvoer scant met de app van een tuincentrum, kan hij dus automatisch worden doorgestuurd naar de webshop waar hij dat product kan bijbestellen.
"Verschillende retailers hebben een eigen app. Die denken natuurlijk na over de extra mogelijkheden die de QR-code hen biedt. Of ze daarvan gebruik willen maken, is een strategische vraag die ze zelf moeten beantwoorden", stelt Luning. "Als branchevereniging zien we deze QR-code als een innovatie, waarmee we de winkelvloer verder kunnen digitaliseren."
