Van bijzaak naar business: Hoe krijg je duurzaamheid van de grond?

Duurzaamheid is in veel organisaties nog niet stevig genoeg verankerd. Niet omdat mensen op individueel niveau niet willen – integendeel. De wil om bij te dragen is er vaak wél, maar het is de weg die onduidelijk is. Met de 3 stappen uit deze blog wordt sustainability een wezenlijk onderdeel van je retailbedrijf.

Veel professionals voelen frictie tussen wat ze belangrijk vinden en de koers die hun organisatie vaart. Het kan lijken alsof persoonlijke waarden niet thuishoren op de werkvloer. Denk bijvoorbeeld aan de wens om later een leefbare wereld achter te laten voor je kinderen, of je overtuiging dat iedereen gelijke kansen verdient, ongeacht achtergrond. 

Maar dit is juist het fundament van toekomstbestendige organisaties. Zorgen voor natuur en maatschappij vormt de fundering van elke succesvolle retailorganisatie. Zonder een gezonde aarde en veerkrachtige maatschappij, geen handel. Waarden integreren is dus niet optioneel, maar essentieel.

Toch lijkt het systeem niet ontworpen voor structurele verandering. En dat klopt vaak ook. Maar systemen bestaan uit mensen. En mensen kunnen bewegen.

Verandering van binnenuit vraagt om een andere manier van kijken én doen. Hieronder deel ik 3 praktische handvatten uit mijn boek De impactmissie waarmee je vandaag kunt beginnen – ongeacht je rol binnen de organisatie.

1. Breng het probleem helder in beeld – en stel (de juiste) vragen

De eerste stap naar impact begint bij eerlijk kijken. Niet mooier maken dan het is, maar helder krijgen wat er écht speelt. Vraag jezelf en je collega’s: welk probleem proberen we eigenlijk op te lossen – en voor wie?

Deze vragen lijken eenvoudig, maar leggen vaak bloot dat er nog geen gedeeld begrip is over het doel van een initiatief. Veel duurzaamheidsprojecten stranden omdat ze als losstaand worden benaderd, zonder heldere link met de kern van de organisatie.

De sleutel is om de taal van het bedrijf te spreken. Als je duurzaamheid presenteert als iets dat los staat van de organisatie of van de dagelijkse werkzaamheden, verlies je mensen. Maar als je het koppelt aan bekende modellen, wordt het concreet.

Presenteer bijvoorbeeld een businesscase voor een circulair bedrijfsmodel als een kans voor de organisatie om een nieuwe doelgroep aan te trekken. Die laat zien hoe duurzaamheid strategische waarde creëert - geen 'moetje' dus, maar een logische keuze.

Door duurzaamheid te presenteren als een oplossing voor bredere problemen binnen de organisatie, kun je ook collega's overtuigen die aanvankelijk weerstand boden.

Hoe pak je dit praktisch aan?

Begin tijdens een meeting niet met grote woorden of uitspraken, maar met luisteren en observeren. Dit helpt je om intern de temperatuur te meten en haakjes te vinden met huidige hot topics. 

Zo organiseerde ik bij Ace & Tate zogenaamde ‘impactkoffies’ met collega’s - laagdrempelige een-op-een gesprekken waarin collega’s hun eigen ideeën, zorgen en behoeften konden delen. Voorafgaand aan de koffie deelde ik de impacttest van Babette Porcelijn, om het gesprek persoonlijk en concreet te maken. Door vooral vragen te stellen en ruimte te geven, ontstond een objectief beeld van de interne perspectieven en het begin van draagvlak. Het bewustzijn dat daaruit ontstond, werkte door — ook lang na de koffie.

Breng in kaart waar de organisatie nu staat: waar liggen de grootste uitdagingen én de kansen? Waar kan je problemen oplossen of inspelen op kansen door middel van een duurzame oplossing. Denk bijvoorbeeld aan waardecreatie door slim gebruik te maken van een reststroom. 

Zo ook bij Ace & Tate, waar we 3D-printfilament maakten van demolenzen — plastic glazen die tijdelijk in brillen worden geplaatst voordat de juiste glazen worden geslepen.

Deze demolenzen vormen een reststroom binnen de brillenwaardeketen en worden binnen het bedrijf verzameld, waardoor ze makkelijk en gescheiden ingezameld kunnen worden. Zo vergroten we de recycling efficiëntie. Samen met een partner worden deze verwerkt tot een gerecycled, transparant 3D-filament dat wordt gebruikt voor het maken van brillenhoezen.

2. Zoek bondgenoten, geen bevestiging

Verandering is mensenwerk. Duurzaamheid vraagt draagvlak en gedeeld eigenaarschap. Begin daarom niet met goedkeuring vragen, maar zoek mensen die dezelfde waarden delen of in dezelfde richting willen bewegen.

Mensen raken gemotiveerd als duurzaamheid iets toevoegt aan hun werk, niet als het voelt als een extra taak. HR wil bijvoorbeeld tevreden medewerkers, finance wil financiële stabiliteit. Duurzaamheid kan hierop inspelen. Weerstand komt vaak door angst of gebrek aan kennis. Kleine successen en transparantie kunnen helpen bij het opbouwen van vertrouwen.

Hoe pak je dit praktisch aan?

Breng je stakeholders in kaart en ontdek wat hen drijft. Koppel duurzaamheid aan hun doelen en belangen. Zoek raakvlakken met bestaande processen en doelen, bijvoorbeeld met het operations teams om door efficiëntie een kostenbesparing én een lagere carbon footprint te realiseren.

3. Begin klein – en handel stap voor stap

Systemen veranderen niet van de een op andere dag. 'There is only one way to eat an elephant: a bite at a time.' Deze uitspraak van mensenrechtenactivist Desmond Tutu is me altijd bijgebleven. Want het werkt echt zo.

Impact maken vraagt niet alleen een duidelijke richting, maar ook wendbaarheid. Door de gewenste situatie op te splitsen in behapbare stappen, blijft het overzichtelijk én haalbaar. Kleine successen bouwen geloofwaardigheid op en maken ruimte voor grotere veranderingen. Co-creatie is hierbij cruciaal. Zonder gedeeld eigenaarschap blijf je duwen, terwijl de organisatie juist vanuit zichzelf in beweging moet komen.

Hoe pak je dit praktisch aan?

Start met kleine, zichtbare successen die laten zien hoe duurzaamheid waarde toevoegt zonder de koers volledig te veranderen.

Zo heeft Otrium zich aangesloten bij Bont voor Dieren als officiële bontvrije retailer. Ondanks dat de webshop al bontvrij was, was dit een belangrijk signaal naar de merken en klanten toe. 

Gebruik deze successen om draagvlak en vertrouwen te creëren voor de volgende stappen. Wees open over uitdagingen en deel voortgang regelmatig.

Tot slot: actieve hoop als motor

Zoals klimaatpsycholoog Maurits van der Heijden treffend zegt: ''Actieve hoop is doen. Niet wachten tot anderen het systeem veranderen, maar zelf beginnen – samen met anderen.''

Dat is precies waar De impactmissie over gaat. Niet over perfectie, maar over beweging. Niet over overtuigen, maar over verbinden. Niet over wachten, maar over beginnen. Jij bént onderdeel van het systeem. Dus jij kunt het ook van binnenuit veranderen.

Welke stap zet jij vandaag?