Dit veranderde er de afgelopen 10 jaar in de Nederlandse winkelstraten

De winkelstraat verandert voortdurend, met retailers die vertrekken en nieuwe spelers die zich vestigen. Welke retailers zijn in het afgelopen decennium vaker te zien in de winkelstraat en welke verdwijnen er langzaam of snel uit het straatbeeld? Een analyse op basis van de Top 50 formules van Nederland van Locatus.

De koplopers

Allereerst zoomen we even in op de 2 retailers die sinds jaar en dag het meest vertegenwoordigd zijn in het Nederlandse straatbeeld: Albert Heijn en Kruidvat. Jarenlang was Kruidvat de nummer 1, op forse afstand van de supermarktketen. Na de coronacrisis loopt Albert Heijn, mede door de overname van Jan Linders, fors in. Kleine kanttekening is dat de data gaat over formules. Bij Albert Heijn zijn dus alleen de reguliere meegenomen en niet de concepten 'to go' en 'XL'.

De grafiek laat het aantal winkels zien, waarbij Kruidvat op een bepaald moment bijna 100 vestigingen meer telt. Ondanks die achterstand beschikt Albert Heijn dan nog altijd over een aanzienlijk grotere totale winkeloppervlakte. In 2018 bijvoorbeeld, heeft Albert Heijn 1.068.734 vierkante meter tegenover 281.314 vierkante meter van Kruidvat. Daarmee is op dat moment bijna 4 keer zoveel winkeloppervlakte in Nederland ingevuld door Albert Heijn als door Kruidvat.

Top 10 2016 - 2026

Als we de gehele top 10 van 1 januari 2016 erbij pakken, inmiddels dus 10 jaar geleden, dan valt op dat de retailers die toen dominant in de lijst waren, dat ook in 2026 zijn. Opvallende stijger binnen de top 10 is Jumbo, die in 2016 ongeveer gelijk met Blokker op plek 4 stond en nog achter Gall & Gall. Inmiddels is de Brabantse supermarktketen al jaren de nummer 3, ver achter de eerder behandelde koplopers.

De grootste daler is, niet geheel onlogisch, Blokker. In 2016 staat de retailer nog in de top qua vestigingen en is anno 2025 uit de lijst verdwenen. Het verhaal is bekend. Ook discounter Zeeman laat in de afgelopen jaren een flinke terugval zien. Gestaag daalde het aantal locaties van 548 naar 436 op 1 januari 2026. Daarmee is de retailer naast Blokker de enige die in een tijdsbestek van een decennium uit de top 10 is gevallen (plaats 12).

Tegelijkertijd zijn er ook retailers die juist hun weg naar de top 10 hebben gevonden. Zo staat Primera er sinds 2018 onafgebroken in. Waar de keten in 2016 nog op de 12e plaats stond met 474 filialen, staat Primera inmiddels al jaren op nummer 6 met momenteel 553 vestigingen. Alleen in 2025 wist de retailer kortstondig de 5e positie te veroveren, na het wegvallen van Blokker. Inmiddels is HEMA de keten weer voorbijgestreefd.

Grootste stijgers in de lijst*

De grootste stijger in de lijst is Plus. Sinds 2016 kreeg de supermarkten er 176 filialen bij. De supermarktketen stond in 2016 nog op plaats 28 met 262 vestigingen. Tot en met 2022 blijft dat aantal stabiel, maar daarna groeit Plus snel. Het stijgt van plek 23 in 2023 naar plek 10 in 2026, met een totaal aantal van 438 panden.

Het eerder behandelde Albert Heijn is de tweede grootste stijger met 167 extra verkooppunten. Kruidvat en Jumbo kregen er ieder in het afgelopen decennium 94 winkels bij. Ook de discounters doen het goed. Action en Wibra kregen er in de periode sinds 2016 respectievelijk per saldo 80 en 79 verkooppunten bij. Daarmee stijgt Action van plaats 17 (met 340 vestigingen) in 2016 naar plaats 13 (met 420 vestigingen). Wibra stijgt van plaats 39 in de lijst naar 27 en van 215 naar 283 filialen.

Grootste dalers in de lijst*

De grootste daler in de lijst hebben we kort behandeld: Zeeman. Het merk valt uit de top 10 met op 1 januari 2026 112 minder verkooppunten dan in 2016. Ook Bruna zag het aantal vestigingen fors teruglopen, met 82 locaties minder dan 10 jaar geleden. Intertoys leverde in totaal 57 verkooppunten in, maar verwacht onder nieuwe eigenaar Dreamland de komende jaren weer te groeien.