RetailTrends speelt Monopoly: Rotterdam - haven, handel en handen uit de mouwen

De stad van rauwe randen, rechte ruggen en een echte aanpakkersmentaliteit. Rotterdam is geen plek van mooie praatjes, maar van handen uit de mouwen en samen bouwen aan vooruitgang. Dat zie je terug in de manier waarop wordt gewerkt aan een levendige, veilige en aantrekkelijke binnenstad. ''Lelijk gezegd is Rotterdam een serie van aan elkaar geknoopte achterbuurten.''

Weinig inwoners zijn zo trots op hun stad als Rotterdammers. Het zijn aanpakkers die graag de samenwerking opzoeken, ziet binnenstadmanager Pauline Buurma. Hup, de schouders eronder, niet lullen maar poetsen – dat werk. "De stad heeft meerdere winkeliersverenigingen en 36 BIZ'en, oftewel bedrijveninvesteringszones", weet Buurma. Zij is sinds 2022 directeur van Rotterdam Centrum, de organisatie van winkeliers en vastgoedeigenaren in de binnenstad. De BIZ Rotterdam Centrum telt 400 leden.

De Coolsingel

Als die trots ergens zichtbaar wordt, is het wel op Monopolystraat de Coolsingel – door echte Rotterdammers uitgesproken met de klemtoon op de tweede lettergreep. Een beetje evenement moet dáár plaatsvinden, en dan het liefst voor het historische stadhuis. Dat is een van de weinige gebouwen die het bombardement van 1940 heeft doorstaan.

Ook andere iconische gebouwen staan op de Coolsingel, zoals het voormalige hoofdpostkantoor, de Bijenkorf, de grootste Zara-winkel ter wereld, en boekhandel Donner – waarover later meer. 

Markthal, Blaak 

De Coolsingel is grofweg de enige Monopoly-straat waar het draait om winkelen. Op de Blaak vallen vooral de vele kantoren, een kunstacademie en een woontoren op. Onder je voeten razen treinen en metro's voorbij in het ondergrondse station Rotterdam Blaak.

Op een steenworp afstand van de Blaak prijkt de Markthal. De koopkathedraal met de opvallende plafondschildering opende in 2014 zijn deuren. Ruim 10 jaar later is de Markthal meer een foodhal voor toeristen dan een plek waar Rotterdammers hun versboodschappen aanschaffen, maar na een muizenplaag, leegstand en gedoe met ondernemers over de huurprijzen zal dat eigenaar Klepièrre een zorg zijn.  

De Markthal is ruim 10 jaar na opening vooral een foodhal waar toeristen zich vergapen aan de plafondschildering en het aanbod. Beeld: Shutterstock, eigen beeld.

Hofplein

Het Hofplein, de andere Monopolystraat, is een verkeersplein waarop onder andere de Coolsingel uitkomt. Een groen stadsplein moet dit de komende jaren worden. Fietsers en voetgangers krijgen meer ruimte, het aantal rijbanen gaat van 5 naar 2. De bekende Hofpleinfontein, waar voetbalsupporters graag in plonsen om overwinningen te vieren, spuit tijdens de werkzaamheden dapper door.

Het Hofplein, nu nog een verkeersplein, moet straks een groene stadsoase zijn. 

Autoluw winkelgebied

De bekendste en drukste winkelstraten in het hart van de stad zijn het Binnenwegplein, de Koopgoot en de Lijnbaan. Het autovrije Binnenwegplein grenst aan de Coolsingel. Prijsvechters als TK Maxx, Normal en Primark zitten er, evenals MediaMarkt, Flying Tiger en de Feyenoord Fanshop.   

De Koopgoot (officiële naam: Beurstraverse) loopt dwars onder de Coolsingel door en verbindt de Lijnbaan met de Hoogstraat. Ook hier is een gangbare mix van winkelformules als JD Sports, H&M, HEMA, Only en Douglas én wat verrassende out-of-homeconcepten zoals Oak Berry en Yatta. 

De Koopgoot heet officieel Beurstraverse. Beeld: Joni Israeli. 

De Lijnbaan

Het grootste en meest bekende winkelgebied is de Lijnbaan. Dit was de eerste winkelpromenade in Nederland en de eerste autovrije winkelstraat van Europa. Grote namen als Bershka, Pull&Bear, Foot Locker, Uniqlo, Levi's, Costes, Mango en Snipes zijn hier te vinden.

Het winkelgebied dat onder de BIZ Rotterdam Centrum valt, voelt ondanks de omvang overzichtelijk en prettig. De winkelstraten lopen in elkaar over, trottoirs zijn breed en schoon, graffiti en zwerfafval is er niet of nauwelijks. Fleurige bloembakken, straatkunstenaars en achtergrondmuziek zorgen voor nog meer sfeer.

De Lijnbaan is het grootste en meest bekende winkelgebied van de binnenstad. Beeld: Shutterstock.

Rond de autovrije winkelstraten liggen expeditiestraten, van waaruit de winkels worden bevoorraad. De retailers in Forum – een multifunctioneel gebouw tussen de Coolsingel, het Binnenwegplein, de Lijnbaan en de Koopgoot – werken met ondergrondse bevoorrading. Het autoluwe karakter brengt een ontspannen sfeer, waarin kinderen op de straat spelen en shoppers even uitblazen op kleurige bankjes.  

Op deze zomerse donderdagmiddag is het gezellig druk. Dat is eigenlijk altijd zo, aldus Buurma. In 2024 waren er volgens haar 30 miljoen passanten in het winkelgebied Rotterdam Centrum. De meeste bezoekers komen uit de stad zelf en omliggende plaatsen als Schiedam, Vlaardingen en Capelle aan den IJssel. Daarnaast weten Duitse toeristen de stad goed te vinden. "Voor Duitsers die hun vakantie aan de Zeeuwse kust vieren, is Rotterdam de eerste grote stad die ze tegenkomen. Het merendeel van de bezoekers, 60 procent, is Nederlands. Maar dat mag nog wel wat meer worden. Onlangs hebben we een campagne gelanceerd om de stad nog meer op de kaart te zetten."

Rotterdam ligt eigenlijk heel gunstig voor wie bijvoorbeeld een weekendje weg in eigen land wil. "De stad zelf is een bezoek waard, maar Rotterdam biedt ook mogelijkheden als uitvalsbasis voor andere activiteiten. Met de metro ben je bijvoorbeeld binnen een half uur op het strand, met de waterbus in een uurtje in Dordrecht. Meer mensen mogen weten hoe leuk het hier is."  

Collectief winkelverbod

In pakweg de afgelopen 2 decennia is al veel gedaan om het imago van de stad te verbeteren. De havenstad kampte zeker in de beginjaren van het nieuwe millennium met stijgende criminaliteit en verloedering van de wijken. Nog altijd zijn er uitdagingen op het gebied van leefbaarheid. Rotterdam is volgens het CBS één van de armste steden van Nederland. De stad staat landelijk gezien op plek 2 met de meeste misdrijven in een jaar tijd. Begin dit jaar liet burgemeester Carola Schouten nog een mosquito ophangen bij metrostation Beurs om overlast door grote jongerengroepen tegen te gaan.

De Bijenkorf op de Coolsingel is een van de grootste winkels van de warenhuisketen. Het gebouw dateert uit 1957 en geldt als een symbool van de wederopbouw van de stad. Beeld: Shutterstock.

Rotterdam was eind 2024 daarnaast de eerste grote stad die een collectief winkelverbod invoerde om een vuist te maken tegen winkeldieven. Wordt een winkeldief betrapt, dan krijgt hij eerst een waarschuwing. Gaat hij of zij daarna weer de fout in, dan kan een collectief winkelverbod voor 1 of 2 jaar worden opgelegd. "Het is de bedoeling dat het een preventieve werking heeft", vertelt Buurma. "De effecten daarvan moeten nog blijken. Over zo'n 2 jaar is daarover meer duidelijk."

Toch zijn er veranderingen zichtbaar, stelt ze. "Veiligheid staat hoog op de agenda. De stad heeft jongerenwerkers en 8 zogenoemde stadsmariniers in dienst. Deze stadsmariniers werken in opdracht van de burgemeester om de leefbaarheid en veiligheid te verbeteren. Elke vrijdagmiddag hebben we aan deze tafel overleg met elkaar. Hoe staat het ervoor, welke evenementen komen eraan, hoe bereiden we die voor? Rotterdam wordt ook steeds populairder om te wonen en te werken. Tegelijkertijd brengt dat uitdagingen met zich mee op het gebied van woonruimte, luchtkwaliteit en netcongestie."

Parel van de stad: Donner

"Lelijk gezegd is Rotterdam ook een serie van aan elkaar geknoopte achterbuurten. Maar als je bedenkt hoeveel nationaliteiten en culturen hier zijn, wordt er goed samengeleefd", vult directeur Leo van de Wetering van boekhandel Donner aan. "Nieuwkomers voelen zich hier over het algemeen snel thuis. Het is vrij gemakkelijk om hier te settelen."

Als 1 van de 5 directeuren van de boekwinkel krijgt hij een dwarsdoorsnede van de stad over de vloer. "Iedereen komt hier, van de groenteboer tot de burgemeester. Er is nauwelijks een democratischer plek in Rotterdam denkbaar. Donner is een instituut."

De winkel op de Coolsingel beslaat maar liefst 4.000 vierkante meter. Eigen beeld.

Generaties Rotterdammers groeien op met de boekhandel, waarvan de geschiedenis teruggaat tot 1912. Donner had in het verleden ook filialen in omliggende plaatsen en op de campus van de universiteit en hogescholen. Die brengen de boekhandel in de haarvaten van de Rotterdamse samenleving. Door de jaren heen verhuist de winkel van de Korte Lijnbaan naar de Meent en uiteindelijk naar de Lijnbaan. 

Kort na het 100-jarig bestaan, in 2014, raakt de boekwinkel met dan enkel nog de vestiging op de Lijnbaan echter in grote problemen. Donner draait zwarte cijfers, maar wordt bijna meegesleurd in het faillissement van boekhandelsketen Polare, waarvan de winkel onderdeel is. Met hulp van crowdfundingscampagne – geleid door de dochters van Van de Wetering – en een aantal private investeerders komt er een doorstart. Donner verhuist van de Lijnbaan naar het huidige pand aan de Coolsingel, het voormalige bankgebouw van ABN AMRO. Daar krijgt Donner de beschikking over liefst 4.000 vierkante meter. Trots: "We zijn de grootste boekwinkel van de Lage Landen." 

Dankzij crowdfunding start Donner door na het faillissement van Polare

Ondanks een grote verbouwing en de coronacrisis blijven de boeken over de (online) toonbank gaan. In 2024 bezoeken 1,1 miljoen mensen de boekwinkel. Donner biedt hen van alles naast boeken. "We verkopen ook cadeauartikelen en hebben een restaurant. Verder is er een antiquariaat, een galerie, muziek… We organiseren 150 events per jaar. We programmeren voor de hele stad, segmenteren doen we niet. En dankzij #BookTok verjongt ons publiek."

Donner overleeft op de Coolsingel een grote verbouwing en de coronacrisis. In 2024 bezoeken 1,1 miljoen mensen de boekwinkel. Beeld: Shutterstock.

Smeltkroes

Donner als mengeling van bezoekers, leeftijden, culturen en smaken is een typerende weerspiegeling van de stad zelf. Rotterdam is ook een stad van paradoxen. 

Futuristische gebouwen pronken naast historische panden die het bombardement in de Tweede Wereldoorlog hebben overleefd. Filialen van grote ketenbedrijven staan om het onbetwiste middelpunt van het Binnenwegplein: een drukbezocht verkooppunt van de geliefde lokale snackbarketen Bram Ladage.

Als thuisbasis van havenmedewerkers, studenten en immigranten ademt Rotterdam hun kenmerken: inventief, creatief en stoer, afgetopt met een portie aanpakkersmentaliteit én een rauw randje.