Gepubliceerd op 2 maart 2026 om 14:45
Foto: Reuters
JD.com geeft zijn ambities voor Europa steeds duidelijker vorm. Een eigen bezorgdienst en onlineplatform, een grote overname, lokale medewerkers: oprichter Richard Liu Qiangdong ziet zijn plannen eindelijk werkelijkheid worden. Hij is tevreden als hij 1.000 Chinese merken toegang tot de Europese markt heeft gegeven. En dat mag gerust een paar decennia duren. Wie is deze ondernemer?
Het is 1974. Richard Liu Qiangdong (in China bekend als Liu Qiangdong,...
JD.com geeft zijn ambities voor Europa steeds duidelijker vorm. Een eigen bezorgdienst en onlineplatform, een grote overname, lokale medewerkers: oprichter Richard Liu Qiangdong ziet zijn plannen eindelijk werkelijkheid worden. Hij is tevreden als hij 1.000 Chinese merken toegang tot de Europese markt heeft gegeven. En dat mag gerust een paar decennia duren. Wie is deze ondernemer?
Het is 1974. Richard Liu Qiangdong (in China bekend als Liu Qiangdong, elders als Richard Liu) wordt geboren in een klein dorpje in het oosten van China. Het dorp beschikt niet over moderne gemakken als stromend water of elektriciteit. Hoewel hij geboren wordt in een echte handelaarsfamilie, heeft het gezin het niet breed. Liu wordt grotendeels opgevoed door zijn oma terwijl zijn ouders aan het werk zijn.
Liu gaat studeren in Beijing. De meeste studiegenoten gaan uiteindelijk aan de slag bij de overheid of zetten hun studie over de grens voort. Liu blijft in de buurt van de universiteit. Geld om verder te studeren is er niet en zijn familie heeft hem nodig. ''Het bedrijf van mijn ouders liep niet heel goed'', vertelt hij in een interview met World Economic Forum. ''Mijn grootmoeder was ziek, maar er was geen geld om haar medicatie te betalen.''
Voor extra inkomsten opent hij een restaurant op de campus. De zaak is echter binnen een jaar failliet. Een gebrek aan managementervaring en een teveel aan naïviteit, verklaart Liu het fiasco later. Zijn werknemers maken misbruik van hem door betalingsbewijzen te vervalsen en geld te stelen uit de kassa.
Dit nooit meer, moet Liu gedacht hebben. Zijn ondernemingsdrang is niet verminderd en hij legt de basis voor wat later JD.com wordt. Onder de naam Jingdong Century Trading start Liu een klein winkeltje van zo'n 4 vierkante meter. (Jingdong is een samentrekking van Liu's achternaam en de naam van zijn eerste vriendinnetje. Het winkeltje blijkt succesvoller dan de liefdesrelatie.)
Liu verkoopt magneto optical products, een soort voorloper van de externe harde schijf, dan vooral in Azië populair. Ondernemers om hem heen verkopen namaakgoederen, Liu niet. Ook afdingen is er bij hem niet bij. Zijn businessplan blijkt een succes en al snel heeft hij 12 van dit soort winkels in de regio.
Als in 2002 de SARS-epidemie uitbreekt is Liu gedwongen om zijn winkels tijdelijk te sluiten. ''Ik bracht mijn personeel instant noedels en water voor thuis'', vertelt hij over die periode. Een van de winkelmanagers oppert om de producten online te verkopen. Het blijkt een gouden idee. Een jaar lang draaien de fysieke winkels en de webshop naast elkaar. In 2004 besluit de zakenman online verder te gaan.
JoyExpress belooft in grote Europese steden levering op dezelfde dag of de dag erna.
Tussen 2004 en 2013 neemt het bedrijf vele vormen aan. De eerste domeinnaam die JD.com online zet, is jdlaser.com, een B2C-website. Later komt daar ook 360buy.com bij, de voorloper van JD.com.
De onderneming groeit rap. Om grip op de processen te houden legt Liu een logistiek netwerk aan. Wel zo handig om elke stap van de supplychain in eigen handen te hebben. Hij richt dochterondernemingen op in Guangzhou en Shanghai en verandert de bedrijfsnaam in JD Mall. Hij breidt het assortiment uit met meer dan alleen elektronica, om zo de stap te zetten richting een compleet e-commerceplatform. In 2013 wordt de domeinnaam aangepast naar JD.com. Onder deze naam opereert het bedrijf vandaag de dag nog steeds. In hetzelfde jaar weet het bedrijf voor het eerst een omzet van meer dan 100 miljard Chinese Renminbi (ruim 20 miljard Amerikaanse dollar) te draaien.
Liu werkt hard om JD.com groot te maken. Zijn werkdag duurt gemiddeld zo'n 16 uur en ook in de weekenden werkt hij door. Grote concerns als Walmart en Tencent nemen een belang in het bedrijf en helpen het bedrijf verder groeien. Liu brengt het bedrijf naar de beurs en wint terrein in Azië.
Is er met zo'n volle agenda tijd voor een privéleven? Het gerucht gaat dat Liu in deze periode trouwt en een zoon krijgt, maar details zijn onbekend. De zakenman houdt zijn privéleven in de luwte.
Als hij in 2015 trouwt met de 20 jaar jongere Zhang Zetian komt daar verandering in. Zetian is namelijk een internetberoemdheid in China en staat bekend als 'Sister Milk Tea' - te danken aan een viral foto waarop ze een beker met de drank vasthoudt. Zetian vervult al snel een rol binnen het bedrijf van haar man. Zij wordt aangesteld als chief fashion adviser van de luxedivisie van JD.com en groeit uit tot de jongste vrouwelijke miljardair van China.
Richard Liu en zijn vrouw Zhang Zetian, ook wel bekend als 'Sister Milk Tea'.
Liu hamert altijd op het runnen van een 'schoon' bedrijf, waarbij het verkopen van echte producten hoog in het vaandel staat.
Namaakgoederen en corruptie zijn uit den boze. Door alleen authentieke producten te verkopen, kan JD.com zich onderscheiden van concurrent Alibaba, meent hij. Dat uitgerekend de topman van JD meerdere keren in aanraking komt met justitie is dan ook moeilijk te rijmen. Liu's naam duikt voor het eerst op in een rechtszaak in juli 2018. De miljardair - Forbes schat zijn nettowaarde in dat jaar op 10 miljard euro - organiseerde in Sydney een privé-etentje dat het middelpunt werd van een verkrachtingszaak. Een van de gasten wordt schuldig bevonden aan het hebben van seks met een vrouw die daar niet mee instemt.
Aangezien Liu zelf niet beschuldigd is van een misdaad, vraagt hij het Australische gerechtshof zijn naam niet in verband te brengen met de rechtszaak.
Een maand later wordt Liu echter zelf in de boeien geslagen in de Amerikaanse stad Minneapolis. Een 21-jarige Chinese studente beschuldigt de JD.com-oprichter van verkrachting. Liu ontkent elke vorm van wangedrag en is snel weer op vrije voeten, in afwachting van het onderzoek.
2 dagen later komt JD.com met een statement. Het bedrijf stelt actie te ondernemen tegen elke vorm van 'valse berichtgeving of geruchten', nadat de politie geen grond had gevonden voor de claim tegen Liu. 3 Amerikaanse advocatenkantoren menen echter dat het statement misleidend is. Ze spannen alsnog een zaak aan tegen de topman, maar zonder resultaat. Volgens de rechtbank is er te weinig bewijs om Liu verder te vervolgen.
Daarmee lijkt de kous af. Totdat Liu's naam voor de derde keer terugkomt in een rechtszaak. Een studente van de Universiteit van Minnesota klaagt hem in 2019 aan voor verkrachting. Liu wordt opnieuw vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs.
De beschuldigingen staan in schril contrast met het algemene beeld van de toegewijde Liu, die eens per jaar een bezorguniform aantrekt om bestellingen te bezorgen (zie hoofdfoto). De aantijgingen veroorzaken een kantelpunt voor zowel Liu als JD.com.
Investeerders worden zich bewust van de risicovolle positie van de oprichter. Hij heeft 16 procent van de aandelen in handen en bezit tegelijkertijd 80 procent van de stemmen van de raad van bestuur. Daarnaast mag het bestuur geen bindende beslissingen nemen, tenzij Liu persoonlijk of telefonisch aanwezig is. Het is bijna onmogelijk om besluiten te nemen in zijn afwezigheid. Daar komt bij dat Liu geen duidelijke opvolger heeft benoemd.
Wat volgt is een rommelig jaar, waarin investeerders hun vertrouwen verliezen in het bedrijf. De waarde van de aandelen van JD.com daalt. Tegelijkertijd neemt de groei van het bedrijf op de Chinese markt af, terwijl de concurrentie toeneemt.
Om het vertrouwen onder investeerders terug te winnen kondigt het bedrijf een grote herstructurering aan. Het onderdeel JD Mall krijgt de naam JD Retail en wordt opgesplitst in drieën zodat het sneller en beter kan reageren op de snelle veranderingen in de e-commerce-markt. Het concern is niet langer afhankelijk van Liu alleen, is het signaal. De nieuwe divisies rapporteren aan Lei Xu, aangesteld als ceo van JD Retail. Liu schuift daarnaast expansieplannen voor Europa op de lange baan.
De nieuwe koers lijkt effect te hebben. JD.com draait een goed 2019 en laat de omzet groeien naar 74,4 miljard euro. Het bedrijf weet de stijgende lijn vast te houden en draait een jaar later een omzet van 100 miljard euro, waarvan onderaan de streep 7,5 miljard aan winst overblijft.
Uiteindelijk zet JD.com in april 2021 alsnog voet op Europese bodem, met een logistiek centrum in Venray. Onder de naam Ochama opent de e-commercereus winkels in ons land, die later zullen verdergaan als afhaalpunten bij derden. Sinds 2025 opereert de webwinkel als Joybuy.
In 2022 doet Liu een stap terug van de dagelijkse operatie, om zich te richten op de langetermijnstrategie. Hij blijft voorzitter van de raad van bestuur van de e-commercespeler.
Lei Xu, die eerder al de leiding kreeg over de JD Retail-divisie, wordt aangesteld als ceo. Lang duurt dat niet: al na een jaar volgt Sandy Xu Ran hem op als de eerste vrouwelijke ceo in de geschiedenis van het bedrijf. Liu over die keuze: ''Ik vroeg haar: 'Wil je ceo worden? Je bent slimmer dan ik, jonger, je Engels is beter en je hebt bij grote bedrijven gewerkt. Je begrijpt besturen en regelgeving beter dan ik.'''
Voor een buitenstaander lijkt Xu Ran vooral achter de schermen actief. Ze wordt gezien als een van de machtigste vrouwen van China, maar zoekt de spotlights niet op. Richard Liu doet dat iets meer. Volgens hem is zij verantwoordelijk voor de groei van de afgelopen jaren. De toch al ronkende omzetcijfers komen in 2024 uit op 148,8 miljard dollar.
Ceo Sandy Xu Ran staat sinds 2023 aan het hoofd van JD.com.
Toch is de oprichter ook kritisch. De innovatie binnen JD Group is afgenomen, zei hij in 2025 op een persbijeenkomst. ''Bij JD Group lanceren we elke 3 jaar een nieuw businessmodel, maar de afgelopen 5 jaar waren betreurenswaardig. Er was geen innovatie, groei of vooruitgang. Het waren de minst waardevolle jaren uit mijn ondernemersreis.''
Voor groei kijkt hij nadrukkelijk buiten China. ''Het belangrijkste segment voor JD.com is internationaal.'' Wanneer hij wel tevreden is? Als hij 1.000 Chinese merken toegang tot de Europese markt heeft gegeven. ''Deze 1.000 merken zijn niet beschikbaar op Amazon of lokale retailers. Anders hebben wij geen onderscheidend vermogen.''
Voordat dit allemaal zover is, zijn we 10 tot 20 jaar verder, denkt Liu. Merken moeten gestrikt worden en de administratie - licenties, keurmerken - moet op orde zijn.
En dat is niet erg. ''Ons model ging nooit over snelheid. Alles wat we doen heeft 10 tot 20 jaar nodig om succesvol te worden. Pas dan zullen Westerse consumenten Chinese merken gaan accepteren, en een Chinees retailplatform gaan vertrouwen.''
Pushberichten ontvangen?
Blijf op de hoogte van het laatste retailnieuws!
