Deze zomer gaan de eerste verplichtingen van de Europese Verpakkingswet (PPWR) in. Die wet moet onder andere zorgen voor minder verpakkingsmateriaal, vaker herbruikbaar materiaal en meer recyclebare bestanddelen. Retailers moeten aan de slag. Hoe verpak je met zo min mogelijk verspilling?
Met een gezin van 4 produceer ik dagelijks een flinke berg afval. Vrijwel alles wat we vanuit de winkel ons huis inslepen, is verpakt. In plastic, karton, piepschuim, glas, metaal, soms in meerdere lagen en middelen tegelijk. Voor elk product geldt: voordat het in het winkelschap kwam, zat het in grótere verpakkingen in dozen, kratten, pallets omwikkeld met plastic, en ga zo maar door.
Per persoon produceren we in Europa zo’n 180 kilo afval per jaar. Daar is het afval in de voorafgaande keten niet bij opgeteld. Dat is veel, maar dat hoeft geen probleem te zijn. Namelijk: als al dat verpakkingsmateriaal kan worden hergebruikt en/of biologisch afbreekbaar zou zijn.
Maar dat is niet zo, we verspillen enorm veel grondstoffen, zoals bijvoorbeeld single-use plastic, dat binnen enkele weken op een afvalberg belandt en...
Deze zomer gaan de eerste verplichtingen van de Europese Verpakkingswet (PPWR) in. Die wet moet onder andere zorgen voor minder verpakkingsmateriaal, vaker herbruikbaar materiaal en meer recyclebare bestanddelen. Retailers moeten aan de slag. Hoe verpak je met zo min mogelijk verspilling?
Met een gezin van 4 produceer ik dagelijks een flinke berg afval. Vrijwel alles wat we vanuit de winkel ons huis inslepen, is verpakt. In plastic, karton, piepschuim, glas, metaal, soms in meerdere lagen en middelen tegelijk. Voor elk product geldt: voordat het in het winkelschap kwam, zat het in grótere verpakkingen in dozen, kratten, pallets omwikkeld met plastic, en ga zo maar door.
Per persoon produceren we in Europa zo’n 180 kilo afval per jaar. Daar is het afval in de voorafgaande keten niet bij opgeteld. Dat is veel, maar dat hoeft geen probleem te zijn. Namelijk: als al dat verpakkingsmateriaal kan worden hergebruikt en/of biologisch afbreekbaar zou zijn.
Maar dat is niet zo, we verspillen enorm veel grondstoffen, zoals bijvoorbeeld single-use plastic, dat binnen enkele weken op een afvalberg belandt en een grote milieu-impact heeft.
Gefaseerd naar een beter systeem
De Europese Verpakkingswet (Packaging & Packaging Waste Regulation, PPWR) wil daar - gefaseerd - een einde aan maken. Minder verpakkingsmateriaal, vaker herbruikbaar materiaal, en met meer recyclebare bestanddelen. Giftige stoffen, zoals PFAS en zware metalen, worden stapsgewijs verboden. Deze zomer gaan de eerste verplichtingen in, die daarna opbouwen tot einddoelen in 2040. Zo moet in 2040 65 procent van het verpakkingsmateriaal recyclebaar zijn en worden verschillende soorten single-use plastic per 2030 verboden.
De wet, behorend bij het Green Deal-pakket, maakt een einde aan alle versnippering en zorgt voor een gelijk speelveld voor alle ketenpartners, in alle 27 lidstaten. Zo zijn er bijvoorbeeld ook eisen aan de informatie die op het etiket moet staan, over de samenstelling van de verpakking en de verwerking ervan.
Tekst loopt door onder het beeld
Leontien Hasselman-Plugge
Hoe definiëren we afval?
Met dat laatste stuiten we gelijk op een praktisch probleem. Wat is precies de verpakking van een specifiek product?
Neem een flesje mineraalwater: het bestaat uit een flesje, een dop, een papieren etiket, het zat in een plastic tray met andere flesjes… Hoe registreer je alles, welke informatie moet op welke manier worden aangeleverd en wie is verantwoordelijk voor welk stuk van de verpakking?
Net als bij andere Green Deal-wetgeving, zoals de anti-ontbossingswet en de rapportagewet, zijn nog lang niet alle details uitgewerkt. Hoe ingewikkeld of toegankelijk het precies wordt, moet nog gaan blijken als Europese regelgevers de gaten gaan invullen.
Economisch voordeel
Dit is wel duidelijk: de verpakkingswet geeft niet alleen een duurzaamheidsverplichting, maar heeft ook een economisch voordeel. We gaan toe naar een systeem met minder wegwerpverpakkingsmateriaal en dus naar minder gebruik van nieuwe grondstoffen. Afval is grondstof, en als we die cirkel veel beter sluitend krijgen, worden onze productieprocessen efficiënter.
We zijn minder afhankelijk van olie (voor plastic), houtkap (voor karton), metalen (zoals aluminium) en andere grondstoffen die vaak van ver weg komen. Bovendien gaat de afvalbelasting omlaag als hergebruik de norm wordt.
Kortom, hoe de details van de wet er ook uit gaan zien, het loont om te investeren in de circulariteit van verpakkingsmateriaal. En dankzij de wetgeving kunnen bedrijven dat doen in een op Europees niveau gelijk speelveld.
Zijn er genoeg recyclemethoden en bio-materialen?
De kritiek van retailers is dat er nog te weinig goede materialen en methoden beschikbaar zijn. En het is een feit dat ‘virgin’ grondstoffen in de meeste gevallen nu nog goedkoper zijn dan gerecycled materiaal. De vraag is natuurlijk of dat zo gaat blijven, in een instabiele wereld waar geopolitieke conflicten en klimaatextremen veel vaker voor schokken gaan zorgen.
Vooralsnog is het voor bedrijven die zich toeleggen op recycling ingewikkeld om de boel winstgevend te krijgen. Zo is het uit elkaar trekken van samengestelde materialen ingewikkeld en dus duur. Maar met een gelijk speelveld wordt investeren in nieuwe technologie logischer, wat al begint in de ontwerpfase. Ander materiaal, makkelijker uit elkaar te halen en te hergebruiken. Ook aan het einde van de levenscyclus kan innovatie helpen, zo zijn er bijvoorbeeld al bedrijven die kostbare metalen uit oude apparaten halen, en dat met hulp van AI steeds efficiënter doen.
Van veilig en droog, naar slim verpakken
We zijn eraan gewend te verpakken met het oog op veiligheid: spullen droog en onbeschadigd van het land of de fabriek naar de eindconsument verplaatsen. Een komkommer in plastic is vanuit dat veiligheidsprincipe logisch. De verpakkingswet dwingt ons om anders te kijken: hoe kunnen we dat met zo min mogelijk verspilling van kostbare en vaak ook vervuilende grondstoffen doen?
Dat is een superconcreet en terecht doel. Dus: wacht niet af tot alle details bekend zijn, maar begin vandaag nog. Hoe kun je verpakken met zo min mogelijk verspilling?
Lees in dit whitepaper de ins & outs van de Europese Verpakkingswet.
