Evaluatie Winkeltijdenwet: wat worden de regels?

Als retailer heb je er dag in, dag uit mee te maken: de Winkeltijdenwet. Deze wet regelt de tijden waarop je je winkel mag openen. Het doel van de wet is om een balans te vinden tussen ondernemersvrijheid, consumentenwensen en maatschappelijke belangen.

De hoofdregel van de wet is: winkels in Nederland mogen open zijn van 06:00 tot 22:00 uur op werk- en zaterdagen, en niet op zon-  en (grote) feestdagen. Op het verbod van openstelling op zon- en (grote) feestdagen kan echter worden afgeweken als de gemeente daar ontheffingen voor verleent.

Tot januari 2022 was het voor onder meer winkeliersverenigingen en verhuurders mogelijk om in een huishoudelijk reglement, statuten of huurovereenkomst openingstijden voor te schrijven of deze te wijzigen. Retailers werden daardoor gedwongen open te zijn op tijdstippen die zij zelf niet hadden gekozen.

Situatie vanaf 1 januari 2022

Per 1 januari 2022 is artikel 3 van de wet gewijzigd. Met de wijziging is de zeggenschap over de openingstijden principieel veranderd. Vanaf dat moment zijn eenzijdig door een winkeliersvereniging of verhuurder opgelegde openingstijdig nietig, als je er als retailer niet uitdrukkelijk mee gestemd hebt.

Dat betekent concreet dat:
•    een retailer niet zomaar door een winkeliersvereniging of verhuurder verplicht kan worden om op koopzondagen open te zijn;
•    een verhuurder niet eenzijdig openingstijden in een huurovereenkomst kan aanpassen;
•    beslissingen over openingstijden in theorie bij de retailer worden gelegd.

Voor retailers die winkelruimte huren in een winkelcentrum of winkelgebied is de praktijk overigens nog weleens anders. Niet instemmen met de door de verhuurder voorgeschreven openingstijden kan ertoe leiden dat de verhuurder geen huurovereenkomst met je wil aangaan. De wet beschermt wel tegen eenzijdige wijziging van de openingstijden gedurende de duur van de huurovereenkomst. 

Aankondiging evaluatie

Bij de wijziging van de wet in 2022 is afgesproken dat de wet na enkele jaren zou worden geëvalueerd om te kijken hoe de wijziging echt uitpakt. 

In een brief van 13 januari 2026 heeft de toenmalige minister van Economische Zaken aangekondigd dat de evaluatie vervroegd zal worden uitgevoerd. Daarbij zal allereerst worden gekeken naar de doeltreffendheid en de effecten van de wijziging van artikel 3 van de wet.

Daarnaast zal worden gekeken naar:
•    het consumentengedrag in het kader van zon- en feestdagen;
•    de mogelijkheid van het (gedeeltelijk) loslaten van het openingsverbod op zon- en feestdagen;
•    de evaluatie van het verbod op eenzijdig wijzigen van de openingstijden.

In de brief schetst de minister daarnaast een aantal mogelijke opties voor aanpassing van de wet:
•    het landelijk verbod op openstelling op zondag intrekken, zodat winkels op zondag (ook) van 6.00 tot 22.00 uur open mogen zijn;
•    het landelijk verbod op openstelling op zondag intrekken, maar ruimte laten aan gemeenten om regels te stellen over deze openingstijden;
•    het toevoegen van gronden waarin de gemeente verplicht zijn (individuele) ontheffing te verlenen;
•    het geheel intrekken van de wet.

Waarom is deze evaluatie belangrijk voor retailers?

Deze evaluatie moet je als retailer scherp volgen, want de uitkomst kan aanzienlijke impact hebben op de operationele keuzes, arbeidsvoorwaarden en concurrentiepositie.

Voor retailers zijn vooral duidelijkheid en voorspelbaarheid van belang. Wanneer openingstijden door anderen dan de ondernemer worden bepaald, kunnen er spanningen ontstaan met personeel (werk-vrije dagen) en logistieke planning.

Waar moet je de komende maanden op letten?

1. Volg de evaluatie nauwgezet. Er liggen opties op tafel die de wet ingrijpend kunnen veranderen, van het intrekken van het landelijke zondagsverbod tot volledige decentralisatie naar gemeenten. 
2. Check de contracten. Zorg dat je weet wat er staat qua openingstijden en dat je expliciet hebt ingestemd met alle bepalingen waar je aan vast zit.
3. Ga in dialoog met je brancheorganisatie. Zorg ervoor dat je invloed kunt uitoefenen op de interpretatie en implementatie van nieuwe regels.

De evaluatie over artikel 3 en de bredere winkeltijdenregeling is veel meer dan een formele exercitie; het is een kans om de wet echt toekomstbestendig te maken voor iedereen die dagelijks een winkel opent.