Column: Weer op het fietsje naar de muziekwinkel

Ilmer Records. Zo heette het muziekwinkeltje waar ik als tiener mijn cd'tjes kocht. In het centrum van Steenwijk, in de Kop van Overijssel. Daar kwam ik weer aan op mijn fietsje. Uit een Drents dorp, 10 kilometer verderop.

Wild Tales van Graham Nash. Verzamelalbums van Steely Dan en Roxy Music. Full Moon Fever van Tom Petty. Woodface van Crowded House... Ik weet nog precies wat ik daar haalde.

De eigenaar heette Jaap. Jaap Ilmer. Het winkeltje bestaat al lang niet meer. Begin deze eeuw, na bijna 25 jaar, gooide Jaap de handdoek in de ring.

Weggeconcurreerd

"Ach, door de MediaMarkten en Free Record Shops én door het zelf branden van cd's ging het steeds minder", zei Jaap een paar jaar terug, inmiddels 75 jaar oud en net gestopt als chauffeur bij uitvaartbedrijf De Laatste Eer, tegen de Steenwijker Courant.

"De MediaMarkt verkocht lp's en cd's voor prijzen waarvoor ik ze niet eens kon inkopen. Het was niet meer leuk. In 2003 zeiden we tegen elkaar: we gaan er mee stoppen. Grote uitverkoop gehouden, winkel op slot. Klaar."

Zo'n 10 jaar later - mede door iTunes en de concurrentie van webshops - was het ook klaar voor Free Record Shop, inclusief Fame en Van Leest. In diezelfde periode hield het ook op voor Music Store. Alleen al die ketens waren goed voor zeker 250 verdwenen muziekwinkels.

En daar bleef het niet bij: er verdwenen er nog honderden. Telde Locatus in 2004 nog 914 winkels in de branche 'beeld en geluidsdragers', met behalve cd's en lp's ook videobanden en dvd's, in 2016 waren er daar nog 169 van over.

En daarna nam het aantal alleen maar af. Ha, niet dus! Na een kleine teruggang staat de teller in 2026 opnieuw op 169. De muziekwinkel is niet dood. Integendeel.

In handen

'Fysiek' is in. Leuk dat streamen - en vooral handig - maar er gaat niets boven iets tastbaars in handen hebben. Dat past in een bredere trend: de Nederlandse muziekindustrie groeide vorig jaar met 10 procent. Vorig jaar kocht bijna 20 procent van de Nederlanders een cd of een lp, blijkt uit onderzoek van GfK in opdracht van brancheorganisatie NVPI. Bij jongeren tussen de 15 en 17 is dat zelfs 28 procent.

Meest genoemde reden: het is leuk om cd's en lp's te bezitten en te verzamelen. Ook beleven de kopers veel plezier aan de fysieke ervaring en de esthetiek van platen. Sommigen gaan daar ver in: ze draaien de platen helemaal niet, een deel hééft zelfs geen platenspeler. Volgens een onderzoek uit 2023 van databedrijf Luminate geldt dat in de VS voor maar liefst de helft van de vinylkopers.

Bij mij ligt het anders: ik streamde alleen nog, de cd's stonden jarenlang stof te happen en de lp's en de singles lagen ver weg in een kast. Ik heb inmiddels weer een cd-speler en een platenspeler, en ik koop ook weer. En wat is dat fijn. Ja, vooruit, ik noem het een beleving. Een plaat uitkiezen, uit de hoes halen, op de draaischijf leggen, de naald die zakt en dan...(licht kraakje) muziek.

Schouder aan schouder

Muziekwinkels hebben tegenwoordig bijna allemaal een prima webshop, maar ze slagen er ook goed in om mensen naar hun zaak te krijgen. Niet zelden sta je daar schouder aan schouder te graaien in bakken. Er is niet alleen nieuw werk te vinden, maar ook (soms heel veel en fijn geprijsd) tweedehands. En verder posters, tasjes en zelfs platenspelers.

En er zijn activiteiten. Zo houdt bijvoorbeeld Concerto in Amsterdam, een prachtzaak, geregeld luistersessies. Een dag voor verschijning kun je in de winkel dan samen met gelijkgestemden het album beluisteren, én kopen. Ook laten winkels artiesten optreden en ze organiseren boekpresentaties.

Komende zaterdag is de hoogmis: Record Store Day, met honderden speciale releases en tientallen in-storeoptredens. Veel winkels gaan al om 8.00 uur open. Het zal een gekkenhuis worden, niet in de laatste plaats omdat de onlineverkoop pas zondag of soms zelfs pas maandag begint. Wil je niet misgrijpen, dan moet je dus in beweging komen. En dat doe ik. Weer op het fietsje, net als vroeger.