AI gaat straks mee bepalen wat we inkopen, onder welke voorwaarden en welke impact we daarmee maken op mens en milieu. Daar is ook een vrouwelijke blik bij nodig. Terwijl we AI niet alleen moeten voeden, maar ook opvoeden, blijven vrouwen te veel aan de zijlijn staan.
Wanneer ik 's morgens naar mijn werk reis, luister ik naar een persoonlijke podcast die mijn AI-agents voor mij maken. Die praat me bij over mijn prioriteiten van de dag, het nieuws uit mijn vakgebied en de mails die aandacht nodig hebben, met tot slot een kleine filosofische peptalk. Elke dag een nieuwe.
Helaas ben ik hiermee een uitzondering. Vrouwen zijn afwachtend als het om AI gaat, en dat is voor niemand goed. Zeker niet voor retail, een sector waar AI op het punt staat om inkoop, assortiment en risicobeheersing opnieuw vorm te geven. De 10 grootste, meest invloedrijke AI-bedrijven ter wereld worden zonder uitzondering door mannen geleid, en ook onder programmeurs en gebruikers zijn mannen oververtegenwoordigd. De systemen die straks onze ketens gaan lezen, worden dus nu gebouwd door een smalle groep.
Voeden is niet opvoeden
AI heeft geen eigen bewustzijn en geen moreel kompas. Het leert van ons: van onze data, onze keuzes en prioriteiten, en ook van onze vooroordelen. En in retail zijn dat beslissingen met grote gevolgen. Welke leverancier krijgt de order? Welk product blijft in het schap en welk product verdwijnt? Welke duurzaamheidsclaims beoordelen we als betrouwbaar? Welk risico in de keten krijgt prioriteit? Dat zijn keuzes die we niet aan eenzijdig getrainde algoritmes willen overlaten.
Een systeem dat je voedt met ketendata, moet je daarom ook opvoeden. Wij zijn verantwoordelijk voor die opvoeding, en daar zijn vaders én moeders voor nodig, masculiene en feminiene input. Empathie, aandacht voor het collectief en langetermijndenken zijn minstens zo belangrijk als snelheid, efficiëntie en innovatiekracht. Je kunt AI inzetten om de keten leeg te knijpen en mensen te vervangen. Maar je kunt het ook inzetten om ketens eerlijker, duurzamer en weerbaarder te maken. Welke kant het opgaat, bepalen wij.
De tekentafel is te eenzijdig bezet
Een belangrijke reden dat vrouwen afwachten, is dat ze zich zorgen maken om de maatschappelijke en ethische gevolgen van AI. Dat blijkt uit recent onderzoek van onder andere het Oxford Internet Institute, met de veelzeggende titel 'Women worry, men adopt'. Intussen worden hun mannelijke collega's geprezen omdat ze dankzij AI zoveel productiever zijn geworden, terwijl de reputatie van vrouwen die AI gebruiken juist daalt.
Die terughoudendheid is invoelbaar, maar ook gevaarlijk. Want zo blijft de tekentafel eenzijdig bezet. De mensen die straks met die keuzes moeten werken, zijn er niet bij als ze worden gemaakt. En zoals Ethan Mollick, hoogleraar en auteur van Co-Intelligence, het zegt: de kans om invloed te hebben op hoe AI zich ontwikkelt is nú. De mal is nog zacht. Als we nu niet bijsturen, gieten we onze blinde vlekken vast in beton.
Juist inkoop en HR moeten vooraan staan
Het gaat niet lang meer duren of teams bestaan uit een mix van mensen en AI-agents. In retail zijn dat de inkoop-, categorie- en ketenteams die straks samenwerken met agents die data ophalen, vergelijken en verbanden leggen. Juist de afdelingen waar veel vrouwen zitten, inkoop, HR en strategie, zouden vooraan moeten staan in het meedenken: voor welke taken bouwen we agents, waar zijn mensen essentieel, wat geven we wel en niet uit handen, en hoe blijven wij als mens de baas? Maar dat gebeurt nog te weinig.
Dat is een gemiste kans, want vrouwen zijn van oudsher sterk in juist die verbindende rollen. Fortune voorspelt voor 2026 dat het orkestreren van complexe mens-AI-systemen de meest gevraagde leiderschapsvaardigheid wordt. Voor de inkoper die straks een team van mensen én agents aanstuurt om een keten te doorgronden, is dat precies de kern van het werk.
AI is niets zonder menselijke experts
AI kan complexe wereldwijde voedselketens real-time in kaart brengen, iets wat nooit eerder mogelijk was. Het maakt analyses over de beloning van werknemers op een koffieplantage ver weg, over watergebruik, bodemgebruik, boskap en CO2-uitstoot. Maar alleen menselijke experts kunnen aangeven wát een eerlijke beloning is, welke ambities we nastreven en waar verbeteringen nodig zijn. Dat komt niet vanzelf in het systeem, en daarvoor zijn meerdere perspectieven nodig.
AI levert de analyses, maar iemand moet de context kennen en de beslissing kunnen verdedigen. Dat is geen bijzaak, maar de kern van een keten die je niet alleen in kaart brengt, maar ook echt verbeterd.
Het is nu of nooit
Het goede nieuws is dat juist met AI een belangrijke barrière verdwijnt. Je hoeft geen doorgewinterde programmeur meer te zijn om applicaties te bouwen of processen te automatiseren. Juist daarom zou dit hét moment moeten zijn waarop veel meer vrouwen instappen. Het gaat niet om de kortste weg naar succes, maar om al experimenterend nieuwe mogelijkheden te ontdekken, met creativiteit en verbeeldingskracht.
Dus mijn oproep, aan iedereen in retail die zich zorgen maakt en aan vrouwen in het bijzonder: ga experimenteren. Praat tegen een chatbot. Bouw een simpele agent die een stukje van je keten in kaart brengt. Maak fouten. Probeer opnieuw. Wacht niet tot je alles begrijpt.
AI is nu nog een peuter, maar wel eentje die al volop meedoet in de volwassen wereld van onze ketens. De toekomst van AI wordt nu gevormd, en de waarden die we er vandaag in stoppen bepalen hoe onze retailketens er morgen uitzien. Dus blijf niet aan de zijlijn staan, maar bemoei je met de opvoeding.
Reacties 0