Column: Retail zoekt leiders met lef, geen ceo’s uit de oude doos

Het einde van de zomervakantie is vaak het begin van de zoektocht naar een nieuwe functie of van de start in een nieuwe rol. Margaret Versteden begon deze septembermaand als ceo van Albert Heijn, Etos en Gall & Gall. Bol verwelkomde ceo Maite Zubiaurre en cpto Ronald van Rijn. Marie-Stella-Maris benoemde Kika Buhrmann, Wibra coo Rogier Wijnhoven, en Sonia Nastase heeft nu de touwtjes in handen bij Nespresso Nederland. (Ook Nestlé heeft trouwens een nieuwe ceo, maar dat is weer een ander verhaal.)

De retailsector stelt opvallend vaak leiders aan die al in de organisatie werkten of overstappen van een andere winkelorganisatie. Is de vijver van retailtalent zo klein? Vraagt het domein om zulke specifieke skills dat het voor een buitenstaander moeilijk te behappen is? 

De zoektocht naar geschikt leiderschap kan lang duren. Zeker in onzekere tijden stellen bedrijven de benoeming van een andere ceo liever uit, schrijven onderzoekers in Harvard Business Review. Sinds 2020 daalde het aantal ceo-wissels bij bedrijven uit de Amerikaanse beurs S&P 500 met 13 procent. Waarom middenin een storm een nieuwe kapitein benoemen? Als er dan tóch een nieuwe topman of -vrouw komt, blijft de vorige vaak in de buurt: in ongeveer de helft van de gevallen werd de voorganger benoemd als uitvoerend voorzitter.

Eerdere scenario's zijn achterhaald

In een crisis grijpen we nu eenmaal graag terug op wat we al kennen. Niet voor niets schoof Jumbo Ton van Veen naar voren na de arrestatie van Frits van Eerd. En ook het kwakkelende Nike haalde veteraan Elliott Hill niet zomaar uit de coulissen. 

Ervaren ceo's kunnen zeker stabiliteit in een organisatie brengen. In de wereld van nu kan een doorgewinterde leider 'die het allemaal al weleens gezien heeft' een welkom anker zijn. Het wordt echter gevaarlijk als die leider nieuwe bedreigingen, andere interne behoeften en onconventionele mogelijkheden niet herkent. 

Een bedrijf heeft vandaag de dag niet per se een eindverantwoordelijke nodig met veel specifieke ceo-ervaring. Terugvallen op een eerder scenario kan immers niet. Daarvoor verandert de wereld te snel.

Het is volgens de onderzoekers belangrijker om iemand aan te stellen die breed ervaren is. Toen Microsoft Satya Nadella benoemde tot ceo, had hij bij verschillende bedrijfsonderdelen gewerkt. Die gevarieerde achtergrond hielp bij Microsofts ontwikkeling in nieuwe producten en diensten. Nadella kende bovendien veel highpotentials vanuit die verschillende divisies. De korte lijntjes kwamen van pas bij het samenstellen van een divers leiderschapsteam dat zijn nieuwe koers omarmde.   

Hoe navigeer je door onzekerheid?

Goede leiders zijn vooral leiders die zich kunnen aanpassen aan veranderende omstandigheden, als je het Philip Mountford vraagt. Leidinggeven aan onzekerheid is een van de thema's die Mountford aanstaande donderdag behandelt in zijn openingskeynote op RetailTrends Live. Als voormalig ceo van het internationale Hunkemöller weet hij welke impact geopolitieke spanningen en economische veranderingen hebben op een retailbedrijf.

Zo wilde Mountford ooit 1.650 Hunkemöller-winkels openen. Bij zijn vertrek waren het er nog geen 1.000. Na het zetten van die doelstelling veranderde de wereld namelijk en werd e-commerce de grote drijvende kracht. “Een strategie is nooit een rechte lijn", aldus Mountford. ''Er zijn maar weinig bedrijven die een strategie voor 10 jaar uitzetten, en 10 jaar later inderdaad daar zijn waar ze hadden gedacht.” 

Liever lef dan bakken ervaring

Retailbedrijven die nieuwe aansturing zoeken, moeten de traditionele selectiecriteria loslaten. Een eerdere ceo-rol? Sterke financiële resultaten gerealiseerd? Niet meer relevant. Een nieuwe leider moet naast aanpassingsvermogen beschikken over innovatiekracht. De beste leiders van nu zijn snelle denkers die complexe problemen kunnen oplossen en hun teams door de onzekerheid loodsen. Liever een portie lef dan veel vlieguren op de teller.