Column: Bols nieuwste zet onderstreept waar de retailstrijd echt om gaat

Als hoofdredacteur van RetailTrends kijk ik niet alleen welke content veel wordt gelezen, beluisterd of bekeken. Ik kijk ook naar wat die items ons vertellen over de retailsector. Dan valt iets op.

Vrijwel alle grote 'publieksfavorieten' van de afgelopen maand gaan niet over een nieuwe winkel, een verbouwing of een marketingcampagne. Ze gaan over Kaufland, dat eind deze zomer een platform lanceert in Nederland. Over de verkoopkansen op het langverwachte TikTok Shop, sinds juni hier in de lucht. Over de overname van Wehkamp en het nieuwe schaakbord waarop Omoda zich daarmee begeeft.

Dat nieuwe marktbetreders en overnames de aandacht trekken, is geen toeval. Het zegt iets fundamenteels over de fase waarin retail zich bevindt.

Retail verandert niet doordat een gevestigde keten de 50e winkel opent - hoe mooi zo'n mijlpaal ook is. Ze laten iets groters zien. Retail verandert doordat de infrastructuur verandert: de ecosystemen, de verdienmodellen, wie de machtigste spelers zijn.

Vraag naar creativiteit stijgt door AI

Die ontwikkelingen vragen alertheid, creativiteit en innovatief vermogen van ondernemers en beslissers. Sterker nog, creativiteit is volgens het World Economic Forum een van de belangrijkste skills voor de 21e eeuw. Nu AI repetitieve taken overneemt, komt er snel meer behoefte aan creatief denken en probleemoplossend vermogen. De internationale denktank verwacht zelfs dat de vraag naar creatief denken tegen 2027 met 73 procent zal toenemen. 

Simone Ritter, associate professor in marketing en innovatie, doet al meer dan 15 jaar onderzoek naar die vaardigheden. Innovatie is niet per se een technologisch hoogstandje. Innovatie heeft een onmisbaar menselijke aspect, stelt ze in een interview met Radboud Universiteit: ''Met een viool ben je nog geen violist. Het is de muzikant die de bladmuziek tot leven wekt met zijn of haar vaardigheden en muzikaliteit.'' 

Ritter maakt onderscheid tussen creatief denken - denkpatronen doorbreken, frisse invalshoeken voor problemen generen - en innovatiekracht: die ideeën omzetten in concrete toepassingen die waarde toevoegen. Creatief denken gaat over anders kijken en anders denken: nieuwe verbindingen leggen doordat we informatie anders waarnemen en verwerken. Een verandering van perspectief maakt een complex probleem soms ineens glashelder.

Op welke parkeerplek staat de auto? Pas als je de afbeelding omdraait en de getallen ondersteboven leest, is de volgorde duidelijk. Oftewel: een onoplosbare kwestie wordt duidelijk als je een andere invalshoek kiest, zegt Ritter. Bron: Behaviour Change Group

Bols betaaldienst is creatief én innovatief

Bol laat met zijn nieuwe stap in betaaldiensten zowel creatief denken als innovatiekracht zien. De webwinkel richtte een dochterbedrijf op dat betaaloplossingen biedt aan consumenten en verkopers. De betaaldienst biedt alle stakeholders een vorm van waarde: onlineshoppers kunnen achteraf of gespreid betalen, ondernemers kunnen klanten laten afrekenen met de dienst of leningen afsluiten, en Bol verdient aan de betaaltechnologie en de dienstverlening.

Los van het nieuwe verdienmodel biedt de dienst een interessante bijvangst. Bol trekt consumenten en verkopers verder zijn ecosysteem in. De betaaldienst kan Bol binnen beide groepen op termijn een extra push als 'preferred partner' geven - iets wat een service als Select ook beoogt.

Voor retailers ligt daar een belangrijke les. De vraag is steeds minder: hoe verkoop ik meer producten? De vraag moet vooral gaan over welke rol je merk speelt in het leven van klanten en partners.

Bol is vermoedelijk het enige onlineplatform dat een succesvolle betaaldienst in Nederland kan opzetten. Het onlineplatform heeft een belangrijke troefkaart ten opzichte van concurrenten als Amazon, Joybuy en straks Kaufland.nl. Op die kaart staat 'vertrouwen'. Een cruciaal ingrediënt voor een financiële dienst. 

De waardering en het vertrouwen onder de Nederlandse consument voor 'de webwinkel van ons allemaal' is groot. Bol is niet voor niets vrijwel onafgebroken het sterkste merk van Nederland. De internationale concurrentie heeft nog een lange weg te gaan voordat men daarbij in de buurt komt. Je vertrouwt je geld nu eenmaal niet aan de eerste de beste toe. Een minder bekende, minder sympathieke of buitenlandse partij staat bij voorbaat 1-0 achter.

De stap van de Ahold Delhaize-dochter laat nog iets interessants zien. Een innovatie hoeft niet gloednieuw te zijn. Fanatics en Shopify zijn andere voorbeelden van bedrijven die verdienen aan werkzaamheden die eerder uitsluitend banken uitvoerden. (Bols marketingteam bedenkt trouwens ook niet altijd gloednieuwe campagnes.)

Ga dus buiten de gebaande paden, leer van andere sectoren en pas toe wat voor jouw business kan werken.

Dat wens ik alle ondernemers en beslissers toe: kom na je zomervakantie terug met een frisse blik en een ander perspectief op de complexe, maar mooie puzzel die retailen heet.