Wat valt er voor de detailhandel te kiezen op 29 oktober bij de Tweede Kamerverkiezingen? RetailTrends bekeek wat 10 partijen die groot zijn in de huidige Kamer, ofwel in de peilingen, voor retailers in petto hebben. Opvallend: in het midden en over links krijgen retailthema's meer aandacht dan aan de rechterkant van het politieke spectrum.
Thema's als dataveiligheid, betaaldiensten en arbeidsmarktbeleid zijn actueel. Ook is het voor veel retailers relevant welk beleid er is voor de fysieke winkelstraat en welke duurzaamheidseisen er gelden voor producten en verpakkingen. Het zijn deze 5 thema's waarop de conceptprogramma’s zijn doorgelicht van 10 partijen: GroenLinks/PvdA, CDA, VVD, PVV, D66, ChristenUnie, JA21, BBB, SP en Volt.
Bij een overzicht van alle programma's valt op dat JA21 geen thema's aansnijdt die van directe invloed zijn voor de retail. Een einde maken aan de milieu- en zero-emissiezones in binnensteden, zodat de bevoorrading ongehinderd kan plaatsvinden, komt nog het meeste in de buurt. Zelfs winkeldiefstal komt niet aan de orde in het toch strenge programma van deze partij van 'law and order'. Dan heeft het op...
Wat valt er voor de detailhandel te kiezen op 29 oktober bij de Tweede Kamerverkiezingen? RetailTrends bekeek wat 10 partijen die groot zijn in de huidige Kamer, ofwel in de peilingen, voor retailers in petto hebben. Opvallend: in het midden en over links krijgen retailthema's meer aandacht dan aan de rechterkant van het politieke spectrum.
Thema's als dataveiligheid, betaaldiensten en arbeidsmarktbeleid zijn actueel. Ook is het voor veel retailers relevant welk beleid er is voor de fysieke winkelstraat en welke duurzaamheidseisen er gelden voor producten en verpakkingen. Het zijn deze 5 thema's waarop de conceptprogramma’s zijn doorgelicht van 10 partijen: GroenLinks/PvdA, CDA, VVD, PVV, D66, ChristenUnie, JA21, BBB, SP en Volt.
Bij een overzicht van alle programma's valt op dat JA21 geen thema's aansnijdt die van directe invloed zijn voor de retail. Een einde maken aan de milieu- en zero-emissiezones in binnensteden, zodat de bevoorrading ongehinderd kan plaatsvinden, komt nog het meeste in de buurt. Zelfs winkeldiefstal komt niet aan de orde in het toch strenge programma van deze partij van 'law and order'. Dan heeft het op dezelfde politieke flank gepositioneerde PVV ietsje meer op met de noden van de winkelier, hoewel ook dit programma vanuit retailoptiek mager is.
Boerderijwinkels
De eenmanspartij van Wilders zegt niets over dataveiligheid en privacy, kopen op krediet of de arbeidsmarkt. Thema's die actueel zijn. Zo toont het gigantische datalek bij het bedrijf Clinical Diagnostics het belang aan van cybersecurity, ook voor retailers die volledig draaien op digitale data van klanten en toeleveranciers. Ook online retailers die achterafbetaaldiensten aanbieden, liggen onder vuur. Veel consumenten kunnen de verleiding niet weerstaan en beseffen niet hoe snel schulden oplopen door incassodruk. De arbeidsmarkt is heel relevant voor retailers, gezien de discussies over verhoging van het minimumloon, afschaffing van het minimumjeugdloon en over de cao's voor online en fysieke retail.
Net als bij JA21 is de fysieke winkelomgeving het enige thema waarover de PVV zich concreet uitlaat. Zo bepleit deze partij vrije verkoop door boerderijwinkels 'vrijgesteld van onnodige regeldruk, registraties en btw-heffingen' en wil de PVV 'Arabische en andere niet-westerse teksten' in de winkelstraat verbieden. Ook de BBB wil – net als JA21 – de zero-emissiezones in binnensteden afschaffen om mkb'ers en marktkooplieden de ruimte te geven. Ook geeft de BBB – net als de PVV – boeren de vrije hand om op hun erf winkels te openen.
Overheidsprogramma’s
BBB pleit voor forse uitbreiding van het subsidie- en kennisprogramma Impulsaanpak Winkelgebieden om binnenstedelijke winkelgebieden toekomstbestendig te maken. Ook wil deze partij dat er bij het ontwerp van nieuwbouwwijken structureel ruimte is voor lokale ondernemers met een sociale functie zoals bakkers, kapsalons, fietsenmakers en buurtwinkels.
Ook de VVD wil de Impulsaanpak Winkelgebieden 'nieuw leven inblazen', maar dan vooral om leegstaande winkels eenvoudig tot woonruimte om te zetten. De ChristenUnie wijst op een ander overheidsprogramma – Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid – dat volgens de partij onder meer voorziet in behoud van winkelvoorzieningen. Het CDA legt de bal bij het bedrijfsleven en wil de wat oudere Wet Bedrijven Investeringszones (anno 2015) vereenvoudigen, zodat bedrijven samen kunnen investeren in winkelgebieden.
Drones
Aan linkerzijde heeft Volt geen concrete plannen voor de winkelstraat, en willen GL/PvdA en de SP lokale ondernemers en kleine winkeliers beschermen. De SP wil sterkere huurbescherming voor winkeliers, terwijl GL/PvdA kijkt naar de invloed van online en logistiek. Zo wil deze partij 'de wildgroei aan distributiecentra' beperken en online retailers verplichten om de kosten van retourzendingen door te berekenen. Dit zal de invloed van de rondrijdende bezorgdiensten met name in woonwijken verminderen. Mogelijk leidt het ook tot meer klandizie voor fysieke winkels. Dat is ook de insteek van D66 dat bij OV-knooppunten en bij supermarkten meer mogelijkheden wil creëren om pakketjes op te halen. Drones kunnen volgens de democraten pakketjes in het buitengebied bezorgen. Dat zal minder invloed hebben dan bestelbusjes.
Klantdata
Diverse partijen willen de consument beschermen door het verzamelen en verhandelen van online persoonsgegevens door bedrijven aan banden leggen. GL/PvdA bepleit een verbod op deze handel en een verplichting voor bedrijven om zo min mogelijk klantdata te registreren. Het CDA erkent het belang van klantdata voor optimalisatie van de bedrijfsvoering en zoekt naar balans met bescherming van de privacy. Eigenaarschap van data en digitale rechten van consumenten moeten volgens de christen-democraten wettelijk worden vastgelegd.
De VVD wil een 'cyberveiligheidswet' die bedrijven beschermt tegen digitale aanvallen. Ook moeten met name mkb-ondernemers snel en goed worden geholpen met vragen over cyberveiligheid. De BBB vindt vergroten van digitale weerbaarheid van ondernemers en burgers een overheidstaak en eigenaarschap van persoonlijke data een grondrecht voor burgers. Gezichtsherkenning en andere bewakingstechnologie in openbare ruimte is taboe voor de BBB, die ondernemers verplicht om zich voortdurend over cyberveiligheid bij te scholen.
Eerlijk en schuldenvrij
De SP wil een 'eerlijke digitale winkelstraat' met verscherpt toezicht op digitale platforms 'waarvan winkeliers en kleine producenten steeds meer afhankelijk worden'. Ook Volt wil meer bevoegdheden voor toezichthouders, juist om burgers te beschermen. Die burgers krijgen van de ChristenUnie een wettelijk recht op 'een schone lei', waarbij ze eenvoudig al hun data kunnen laten vernietigen. D66 spreekt van een 'baas-over-eigen-bitsprincipe', waarbij mensen de regie krijgen over hun persoonlijke data in de steeds digitaler wordende samenleving.
Veel partijen willen 'buy now, pay later' (BNPL) aan banden leggen. "Schulden mogen geen verdienmodel zijn", stelt de SP die de 'commerciële schuldenindustrie' volledig wil verbieden. Ook het CDA wil een Europees verbod op BNPL, terwijl GL/PvdA voorwaarden stelt. In fysieke winkels is het verboden en online mag het alleen als er al minstens een derde van het bedrag is betaald, klanten minimaal 21 jaar zijn, en zij geen andere openstaande schulden hebben.
Verkoper verantwoordelijk
D66 legt de verantwoordelijkheid om schulden tegen te gaan bij de verkopende partij. Als de verkoper te veel dubieuze debiteuren heeft, verliest deze het recht om op afbetaling te verkopen. Doorverkoop van vorderingen aan derden is volgens D66 verboden.
De ChristenUnie wil BNPL verbieden in fysieke winkels en bij aankopen tot 1.000 euro. Boven een openstaand bedrag van 100 euro mogen online winkels geen nieuwe aankoop accepteren. Daarnaast moeten kredietverstrekkers volgens de ChristenUnie een klein deel van het verleende bedrag afstaan aan een fonds voor preventie en schuldsanering.
Recht op reparatie
Duurzame producten en verpakkingen is ook actueel. Minder plastic, meer recycling en circulaire materialen zijn de bekende beleidsvoornemens van diverse partijen. GL/PvdA wil een verbod op vernietiging van onverkochte producten, en is een van de partijen die consumenten wettelijk recht op reparatie geeft. De ChristenUnie vindt dat fabrikanten daarom verplicht moeten zijn om 10 jaar lang reserveonderdelen en reparatieservice aan te bieden.
De SP denkt er ook zo over en bepleit verdere uitbreiding van statiegeldsystemen en strengere kwaliteitseisen voor kleding om 'fast fashion' tegen te gaan. Ook wensen verschillende linkse partijen invoering van 'true pricing' die ook milieuschade vergoedt en boeren en werknemers een juiste vergoeding garandeert. Ook mogen supermarkten volgens Volt geen cosmetische eisen meer stellen aan versproducten en verbiedt het vleespromoties en de verkoop van alcohol via supermarkten.
'Totale deregulering'
Zowel in retail food als non-food verlopen de cao-onderhandelingen steevast moeizaam. Onenigheid over de aard van de werkzaamheden in online en fysieke retail, compliceren dit verder. Het CDA zoekt de oplossing in de polder waarbij werkgevers en vakbonden samen een cao-stelsel maken, dat ook voor nieuwe sectoren aantrekkelijk is en waardoor meer werknemers onder een cao vallen. "Waar nodig passen we het huidige cao-stelsel aan, om innovatie te stimuleren", zegt het CDA, maar hoe dit concreet uitpakt blijft onduidelijk.
GL/PvdA zegt dat bedrijven zich niet buiten de cao van hun branche mogen plaatsen, en verbieden werkgevers om met onafhankelijke 'gele' vakbonden overeenkomsten te sluiten. Ook wil deze partij een verbod op nuluren- en oproepcontracten en beloont het werkgevers die werknemers in vaste dienst nemen. De VVD streeft juist naar een 'totale deregulering van de arbeidsmarkt en sociale zekerheid', met meer ruimte voor maatwerk in cao's. De ondernemerspartij stelt dat werkgevers hinder hebben van 'wantrouwende bureaucratische regeltjes' waardoor cao’s vaak 'tientallen pagina's dik' zijn, en onenigheid meestal in de rechtbank wordt uitgevochten.
Minimumloon
Volt en de SP willen het minimumjeugdloon afschaffen, het minimumloon verhogen en alle toeslagen afschaffen. Bij de SP volgen uitkeringen de stijging van het minimumloon, bij Volt niet. Volt wil een einde aan alle heffingskortingen, aftrekposten, vrijstellingen en werkgevers- en werknemerspremies waarvoor een fiscaal basisinkomen in de plaats komt.
Het zijn meer op stelselhervorming gerichte maatregelen die de koopkracht van burgers moet beschermen. De SP pleit ook voor verlaging van de btw op basisproducten als 'gezond eten, energie, medicijnen en internet', waarvoor ook maximumprijzen moeten gelden. De PVV wil de btw op alle boodschappen schrappen, 'zodat de boodschappenkar bijna 10 procent goedkoper kan worden'. Ook wil deze partij via een Prijzenwet maximale prijzen voor een aantal essentiële basisproducten afdwingen.
'Onnodige etikettenregels'
Diverse partijen willen ook toestaan dat retailers internationaal inkopen, waar de producten het goedkoopst zijn. Producten met een Engels, Duits of Frans label mogen volgens GL/PvdA worden verkocht in Nederlandse supermarkten, als de Nederlandstalige voedselinformatie online of in de supermarkt leesbaar is. De VVD vindt de verplichte Nederlandstalige etiketten 'onnodige regelgeving' waarbij een QR-code op de verpakking de productinformatie kan geven.
Ook de PVV wil 'onnodige regels over etiketten' schrappen, zodat ook 'goedkopere producten uit het buitenland met een etiket in een andere taal in Nederlandse winkels kunnen worden verkocht tegen een lagere prijs'. Of dat dan wel een westerse andere taal moet zijn, staat niet in het PVV programma. In tegenstelling tot de winkelpui is er in het winkelschap geen taalkwestie voor deze eenmanspartij. Zolang de koopwaar maar goedkoper is.
