Column: Daar heb je weer zo'n AI-brouwsel

Robot Jetten. Die bijnaam kreeg Rob Jetten al snel nadat hij in oktober 2018 Alexander Pechtold opvolgde als fractievoorzitter van D66. Jetten, 31 toen en pas anderhalf jaar Kamerlid, was nogal tekstvast in een gesprekje met Frits Wester. Je zou ook kunnen zeggen: hij zei steeds hetzelfde. "Ik vind het allereerst verstandig dat blablabla." "Ik denk dat het verstandig is blablabla." "Ten eerste denk ik dat het heel verstandig is blablabla."

Inmiddels is hij minister-president. Na een indrukwekkende campagne met een positieve boodschap: 'Het kan wél!' heeft hij die bijnaam van zich afgeschud. Zou hij op zoek zijn geweest naar een nieuwe? AI-Robot Jetten? Uit onderzoek van de Volkskrant bleek dat tientallen berichten op zijn social media door AI zijn geschreven. Waaronder over gevoelige onderwerpen als Kamp Westerbork en de herdenking van vliegtuigramp MH17.

Is dat erg? D66, dat zelf 164 keer werd 'betrapt', vindt van niet. "Elke post en alle content begint én eindigt altijd met de blik en de verbeteringen van onze medewerkers. We gebruiken AI als hulpmiddel, zoals zoveel Nederlanders doen."

Maar wat is de definitie van hulpmiddel? Open LinkedIn en je wordt bedolven onder de AI-brouwsels. Je haalt die teksten er zo uit. Holle frasen, constructies als 'niet x, maar y' en, vooral, een overmatig gebruik van beeldspraak. Het is doodvermoeiend.

Bijsluiter

Sommigen voorzien hun posts sinds kort van een bijsluiter. In de trant van 'AI hielp mee, maar ik ben verantwoordelijk'. Dat is te prijzen, maar het is te mager. Want hoe gebruikte je AI dan? Hoe ging je te werk?

Zette je generatieve AI zoals ChatGPT of Claude aan het werk via een opdracht, een zogenoemde prompt? 'Maak een bericht over HEMA, dat 100 jaar bestaat. Begin met een tompouce en een rookworst. Laat ergens de woorden Takkie en Siepie vallen. En dat HEMA weer écht HEMA is sinds Saskia Egas Reparaz daar de scepter zwaait en een punt zette achter allerlei exotische avonturen. En sluit af met: op naar nog eens 100 jaar HEMA'.

Of zat het anders? Vertel: wat was jouw aandeel in het verhaal? Relevant zou ik zeggen. Want wat hier staat, is dat werkelijk jouw mening? Of heeft AI er ook iets in gefietst? Was jij wel in die winkel? Stond jij echt in die paskamer? Zag jij daar inderdaad dat medewerkers het drukker met elkaar hadden dan met de klant?

100% AI

Ik dacht: ik neem de proef op de som. Een bericht op LinkedIn dat van alle kanten 'AI, AI, AI' schreeuwde, haalde ik door Pangram. Dat is het AI-detectieprogramma dat de Volkskrant bij het Jetten-onderzoek gebruikte. '100% of this text is AI', luidde de conclusie na de scan van 519 woorden. Ai.

Oké, Pangram kan er natuurlijk naast zitten en een mens onterecht beschuldigen. Vals-positief, chic gezegd. Maar uit diverse onderzoeken, zoals door de Universiteit van Antwerpen, blijkt dat Pangram daarmee zelden in de fout gaat. Het omgekeerde gebeurt wel geregeld: dat ie AI-gebruik over het hoofd ziet.

Zo gebruikt RetailTrends AI

Bij RetailTrends staat één ding buiten kijf: wij laten AI-tools geen artikelen schrijven. We gebruiken geen prompts. We zien het, daar komt 'ie, als hulpmiddel. Een hulpmiddel dat we terughoudend inzetten.

Bijvoorbeeld voor suggesties voor een kop boven een artikel. En lukt het niet om dat ene zinnetje nét iets soepeler te laten lopen? Dan mag je ChatGPT best om advies vragen. Wie weet levert het iets op. Maar het blijft een suggestie. De redacteur heeft het laatste woord.

Ook is AI handig voor het vinden van bronnen. Zo was collega Manon op zoek naar een Spaanse retailexpert die de massale komst van Spaanse merken naar Amsterdam kon duiden. Qué pasa? Ze had er via ouderwets googlen eentje gevonden, maar die reageerde niet. ChatGPT bracht haar op het spoor van Jorge Mas, die meer dan 20 jaar ervaring bleek te hebben als retailondernemer, docent en spreker. Hij had een goed verhaal.

We gebruiken AI ook om teksten te vertalen of, via Plaud, om audio-opnames van een interview te transcriberen. Ook kunnen we de technologie inzetten bij het doorgronden van rechterlijke uitspraken of financiële rapporten. Maar steeds als hulpmiddel. AI maakt fouten ('hallucinaties'). Daar zijn we ons van bewust. De redacteur checkt en checkt. Waar staat dat cijfer dan? Is dat wel een overweging van de rechtbank?

De techniek ontwikkelt zich razendsnel. We zijn nieuwsgierig, we experimenteren er graag mee. Maar één ding staat voorop: RetailTrends wordt gemaakt door mensen. En, zeker, ook mensen maken fouten. Helaas. We doen ons uiterste best om fouten te voorkomen. Maar één fout kunnen we ons niet permitteren: de controle uit handen geven en blind vertrouwen op AI.