Retailers moeten veel meer investeren in het opbouwen van sterke banden met hun leveranciers en producenten. Dat is nodig om hun toeleveringsketens weerbaar te maken in een wereld vol geopolitieke spanningen, cyberaanvallen en klimaatextremen.
Toen Iran de Straat van Hormuz afsloot, als reactie op Amerikaanse en Israëlische aanvallen, had dat direct enorme gevolgen voor de olieprijzen. Die steeg binnen no time van 70 naar 110 dollar per vat. Niet alleen een probleem aan de tank, maar ook retailers komen er achter hoe belangrijk de Straat van Hormuz voor hen is. Olie is niet hun grondstof, maar graan wel. En daar is kunstmest voor nodig, gemaakt van aardgas. ook voor alle plastic verpakkingen is de gestokte olietoevoer problematisch, met effecten die nog maanden doorwerken.
Zo was het ook toen de oorlog tussen Rusland en Oekraïne uitbrak. De toevoer van graan en zonnebloemolie stokte, en dat was niet alleen een probleem voor de directe producenten. De impact werkte door in de complete ketens. Beschikbaarheid en prijsniveau zijn door oorlogen, spanningen, weersextremen, cyberaanvallen en sociale tippingpoints geen vanzelfsprekendheid meer.
Een aaneenschakeling van schokken
Het World Economic Forum (WEF) omschreef de huidige situatie onlangs als een 'permacrisis': een aaneenschakeling van schokken die geen echte herstelperiode meer laat. Verstoring is de nieuwe norm, niet de uitzondering. Welke aanvoerlijnen daartegen bestand zijn en welke niet, de meeste retailers hebben daar te weinig zicht op.
Intussen is er meer veranderd. We zijn van een buyersmarkt, waar kopers de regie hadden, naar een sellersmarkt gegaan. De tijd dat kopers tegen hun ketenpartners konden zeggen: 'zie maar hoe je het regelt, maar lever' is voorbij. Kopers moeten exact in beeld brengen waar hun producten vandaan komen, hoe ze zijn gemaakt, onder welke omstandigheden, en via welke aanvoerlijnen. Tegelijkertijd is de time to market drastisch korter geworden. De markt opereert in sneltreinvaart, en wie zijn ketens niet kent, kan niet snel genoeg schakelen.
Dieper kijken dan de laatste productiestap
Dat alles betekent dat retailers dichter tegen hun toeleveranciers en producenten moeten aankruipen. Met als gedeelde verantwoordelijkheid: hoe maken we de ketens weerbaarder?
Nu ligt bij de meeste retailers de focus op de laatste productiestap: de fabriek waar wc-papier wordt gerold, of het pakhuis waar producten worden ingepakt. Maar de stappen daarvóór blijven buiten beeld. Terwijl juist daar de grootste risico's zitten. Wie zeker wil zijn van koffie moet weten wat er zich op de koffieplantages afspeelt. Klimaatshocks gebeuren op het veld, niet in de fabriek.
Recent veroordeelde de Parijse rechtbank cosmeticabedrijf Yves Rocher omdat het wist dat werknemers bij zijn Turkse dochteronderneming werden ontslagen zodra ze zich bij een vakbond aansloten, maar dat niet had meegenomen in de verplichte risicoanalyse. Achteraf corrigeren baatte niet: de schending zat in het niet-handelen vóóraf.
Het idee dat wegkijken nog steeds een optie is, klopt dus niet. Bij risico's móet er diep gekeken worden, geregeld in de Europese richtlijn CSDDD.
Proactief in plaats van reactief
De oplossing ligt niet in reageren op marktontwikkelingen, die zijn onvoorspelbaar, maar in het proactief aangaan van samenwerkingsverbanden, voordat de crisis er is.
Want de complexiteit is inmiddels te groot om als solitaire inkoper bij te houden. Je moet niet alleen onderhandelen over prijs, hoeveelheid en levertijd, maar ook toezien op de betrouwbaarheid van certificaten en de solvabiliteit van leveranciers. Wie dat elke keer voor nieuwe leveranciers moet doen, is veel tijd en geld kwijt. Daarbij geven langetermijnrelaties de mogelijkheid om proactief te handelen en te investeren in verbeteringen zoals minder co2-uitstoot, betere arbeidsomstandigheden, verbetering van de bodem tegen droogte en hoosbuien. Wie altijd voor de laagste prijs gaat, betaalt uiteindelijk de rekening.
Adviesbureau McKinsey introduceerde onlangs een term die die verschuiving goed weergeeft: de CPO als Chief Partnership Officer. Niet langer alleen verantwoordelijk voor kostenreductie, maar voor het bouwen van de relaties waarop de hele keten drijft. Bedrijven met sterke leverancierssamenwerking blijken tot 2 keer zo goed in staat te zijn grote verstoringen te vermijden.
Als er ergens iets misgaat, in een haven, op een akker, in een fabriek, dan wil je iemand kunnen bellen. Iemand die opneemt. Dat soort verbindingen bouw je niet op in een crisis, dat bouw je op in de jaren daarvoor. Bovendien is de ervaring dat een sterke relatie helpt om kloppende data te verkrijgen. Het is het verschil tussen leveranciers die bereid zijn accurate data aan te leveren, en zij die lukraak wat vinkjes aanklikken om er vanaf te zijn.
Minder breed, meer diep
Wie weerbare ketens serieus neemt, durft ook keuzes te maken. Minder leveranciers, maar betere relaties en daardoor meer zekerheid per product. 3 soorten pindakaas in plaats van 12. Dat vraagt lef richting de consument, maar het maakt de keten beheersbaar.
Sommige partijen doen dit al, ook partijen waarvan je het misschien niet verwacht. Action koopt al jarenlang 2 kleuren vaatdoekjes in bij één vaste, vertrouwde leverancier. Simpel, stabiel en flexibel. Dat is geen gebrek aan ambitie, dat is een bewuste keuze voor weerbaarheid.
Niet elke keten laat zich zo overzichtelijk houden. Achter een diepvriespizza met tomatensaus, salami en mozzarella gaan meerdere ketens schuil, elk met hun eigen kwetsbaarheden.
De kost gaat voor de baat uit
De ervaring leert dat langetermijnsamenwerkingen 3 tot 5 jaar duren voordat ze echt renderen. In de beginperiode is de winstgevendheid lager, zeker als verduurzaming onderdeel is van de samenwerking. Denk aan de omslag van monogewassen naar gemengde teelt, of aan het afvangen van uitstoot in een productieproces. Dat kost tijd en geld voordat het iets oplevert.
Maar bezuinigen op weerbaarheid is geen optie. Wie nu investeert in betrouwbare partnerschappen, staat sterker als de volgende schok komt. En de enige echte zekerheid in een wereld van permanente crises is die van een keten die je kent en partners die je vertrouwt.
Reacties 0