Retail zet stappen richting circulariteit, maar echte opschaling blijft uit. De sector blijft hangen in pilots en losse initiatieven, terwijl de druk vanuit wetgeving en grondstoffen toeneemt. "De transitie is weliswaar gestart maar nog niet versneld", zegt Henk Hofstede van ABN Amro.
Tijdens de Week van de Circulaire Economie staat circulariteit breed op de agenda. Ook in retail groeit de aandacht voor hergebruik, reparatie en nieuwe businessmodellen. Maar hoever zijn retailers nu écht, wat werkt al in de praktijk en waar zit het verdienmodel? Deze vragen legden we voor aan Henk Hofstede, sector banker retail bij ABN Amro.
Hoever is Nederland op het gebied van circulariteit?
"Veel producten zijn gezien de samenstelling niet te recyclen of te hergebruiken. Bovendien zijn consumenten vaak nog onwetend en te makkelijk op dit vlak. Nederland wil volledig circulair zijn in 2050: dus bijna geen afval meer en maximaal hergebruik van primaire grondstoffen. Het tussendoel voor 2035 is dat 55 procent van de gebruikte grondstoffen circulair of duurzaam is.
Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft geconcludeerd dat de voortgang nog beperkt is. Samen met het ministerie van I&W is de inschatting dat van alle gebruikte materialen in Nederland circa 13 procent wordt hergebruikt. De transitie is weliswaar gestart maar nog niet versneld. In de retail zie je dat vooral premium en duurzame merken en nichespelers actief zijn met pilots en experimenten."
Welke concrete toepassingen werken nu al in de praktijk?
"Reparatie zien we terug bij duurzame merken als Patagonia, Mud Jeans en Nudie Jeans met onder meer in-store repair. Ook retailers als Bever bieden outdoorproducten aan die zijn gerepareerd en soms geüpgraded. Daarnaast ontstaan initiatieven die verder gaan. Zo wil Brightloops de textielketen volledig circulair maken door afgedankte kleding te verwerken tot nieuwe, modieuze producten. Het prijskaartje dat daaraan hangt, vormt vaak een uitdaging: niet-circulaire producten zijn vaak simpelweg te goedkoop.
Ook grote retailers als IKEA en Decathlon experimenteren al jaren met circulaire modellen, zoals producten van gerecyclede materialen, tweedehands aanbod, reserveonderdelen, verhuur en repairconcepten. Met name in categorieën als elektronica, meubilair en mobiliteit, zoals fietsen en auto's, is hergebruik al veel meer ingeburgerd. Consumenten zijn daar eerder bereid om producten met een hoge aanschafwaarde te laten repareren of opnieuw te gebruiken.
Refillconcepten zijn vooralsnog geen groot succes. In beauty lukt het gedeeltelijk, maar in supermarkten blijft het bij pilots. Pieter Pot maakt nu een doorstart met navulbare potten, maar onbekendheid en vooral het ervaren 'ongemak' voor consumenten remmen de groei. In de praktijk ontbreekt het bij circulariteit vaak nog aan schaal en capaciteit en is het voor veel retailers lastig om zich los te maken van het lineaire model."
Wat betekent circulariteit voor het verdienmodel?
"Vooralsnog zijn gerecyclede materialen duurder dan virgin materialen. In kleding speelt dat heel sterk, zeker door de concurrentie van Aziatische platformen die ultragoedkope maar non-duurzame en circulaire producten aanbieden. In die niche ga je het niet winnen. Maar met stijgende grondstofprijzen en aankomende strengere EU-wetgeving rond ecodesign, gebruik van duurzame materialen en repareerbaarheid wordt circulariteit steeds belangrijker. Geopolitieke spanningen maken supplychains bovendien instabiel, waardoor grip op grondstoffen cruciaal wordt.
Door meer in te zetten op recycling van onderdelen en grondstoffen, wordt de EU minder afhankelijk van bijvoorbeeld 'productiefabriek China'. Bij tekorten aan cruciale grondstoffen zijn circulariteit en slimmer design de oplossing. Wellicht kosten deze nu nog geld kost, maar het opdoen van de nodige ervaring levert straks meer omzet, rendement en zekerheid op."
Wat zijn de belangrijkste do's en don'ts voor retailers die met circulariteit aan de slag willen?
"Veel retailers produceren niet zelf, maar kopen in bij partners. Wil je met circulariteit aan de slag, dan moet je met hen in gesprek en samenwerken: hoe kunnen we producten verbeteren met circulaire grondstoffen, beter repareerbaar maken en na gebruik ontmantelen tot nieuwe grondstoffen? Diezelfde vraag stel je ook aan je klant: waar ligt de behoefte, wat werkt en wat niet? De meeste consumenten willen vooral dat een product goed en betaalbaar is. Daar baseren de meesten hun aankoop op. Dat het product daarnaast circulair en beter is voor de planeet, is voor velen een bijkomend voordeel.
Om beweging te krijgen moet de communicatie daarom vooral gericht zijn op de directe voordelen voor de consument. De uitkomsten daarvan vertaal je samen met leveranciers naar design: producten die eenvoudiger te repareren en te onderhouden zijn, zodat de levensduur wordt verlengd. Vervolgens is het een kwestie van doen, testen en data opbouwen om te blijven verbeteren. Tegelijkertijd moet je de besparingen inzichtelijk maken. Circulariteit is geen thema voor één afdeling, maar iets wat door de hele organisatie gedragen moet worden en duidelijk maken waarom we dit gaan doen."
Welke circulaire ontwikkelingen gaan de retail de komende jaren het meest veranderen?
"Grondstoffen worden schaarser omdat we meer consumeren en de aarde niet onuitputtelijk is. Wil je als onderneming je producten betaalbaar en kwalitatief blijven aanbieden, dan zul je je moeten aanpassen om toekomstbestendig te blijven. De overheid moet daarbij zorgen voor de juiste randvoorwaarden en wetgeving om de minimumstandaarden voor het gebruik van bijvoorbeeld gerecyclede en duurzame materialen te verhogen en zo een eerlijk speelveld te creëren."
Reacties 0