RetailTrends speelt Monopoly: Groningen – stad vol eigenheid, studenten en fietsen

Metropool van het Noorden, maar ook stad van de Martinitoren, studenten en eierballen. Stadjers noemen hun 'Grunn' ook wel liefkozend 'groot loug', oftewel: groot dorp. Want hoewel de Herestraat bekendstaat als dé winkelstraat, bruist Groningen vooral van de unieke, lokale winkels en ondernemers. 

Wie weleens Groningen heeft bezocht, liep hoogstwaarschijnlijk de binnenstad binnen volgens de route vanaf het station langs het Groninger Museum, ook wel de 'Gele Loper' genoemd. Anders dan in de meeste winkelsteden, kom je hiermee niet meteen in de grootste winkelstraat, de Herestraat, terecht, maar in de Folkingestraat. En dat is ook meteen de bekendste winkelstraat van Groningen, met de oudste winkeliersvereniging van de stad.

Voorbij de synagoge – de straat heeft een Joodse oorsprong - beland je in een kleurrijke straat vol met lokale ondernemers en slechts een enkele keten, zoals My Jewellery, die verrassend goed in het straatbeeld past. Verder vind je hier een feestwinkel, kledingboetiekjes en een Noord-Afrikaans restaurant. Sommige ondernemers, zoals Isis antiquariaat, maar ook de delicatessewinkels als Ariola en Le Souk zijn hier al sinds mensenheugenis gevestigd.

Waar er vroeger 's avonds laat op straat nog Afrikaanse muziek klonk en djembé werd gespeeld, is de sfeer er tegenwoordig wat grimmiger op geworden. De straat grenst aan de rosse buurt en staat de laatste tijd in de schijnwerpers vanwege drugsoverlast.

Ook de samenstelling van bewoners is veranderd. Tegenwoordig wonen er studenten boven de winkels, terwijl dat vroeger de ondernemers zelf waren. Dat heeft gevolgen voor de sociale cohesie in de straat, merkt binnenstadsmanager Nynke Kloosterman op. "Als mensen eigenaar zijn én boven hun winkel wonen, heb je een hele andere dynamiek en veel meer sociale controle." Toch blijft de straat qua retail een levendig en vrolijk geheel met een bonte mix van unieke winkels, met hier en daar dus een beveiligingscamera extra.

De Folkingestraat mondt uit, vanaf het Gedempte Zuiderdiep gezien, op een t-splitsing van de Vismarkt (rechts) en het Akerkhof (links). Laatstgenoemde straat is 1 van de Monopoly-straten, net als de Grote Markt en de Herestraat.

Eigenheid

'Er gaat niets boven Groningen' is een bekende uitspraak in de provincie. Waar de binnenstad van Groningen in uitblinkt volgens de binnenstadsmanager? "De eigenheid. Alle straatjes rondom de Monopoly-straten hebben hun eigen karakter met kleine ondernemers en horeca door elkaar." Groningen is volgens haar ook dé stad bij uitstek waar men graag bij de fysieke winkels winkelt. Lokaal winkelen speelt daarin een belangrijke rol voor de Stadjers en de rest van de Groningers, weet ze. Met initiatieven als Lutje Lokaal (zie kader) wordt er meer reuring gegeven aan lokaal ondernemerschap.

Koelkast van de student

Groningen heeft veel supermarkten op de vierkante meter. Dat heeft alles te maken met het feit dat er zo'n 60.000 studenten in de stad wonen. "Het is een beetje de koelkast van de student", zegt Kloosterman. Tussen de Vismarkt en de Westerhaven vind je 3 Albert Heijns, waaronder die op het Akerkhof in de Korenbeurs. "Er is nieuw beleid dat er een rem op de supermarkt in de binnenstad komt, zodat andere winkels zich hier kunnen huisvesten."

Volgens haar is er wel vraag naar winkelruimte in de stad: "Maar over het algemeen geldt: de panden zijn vaak te klein voor de grote retailers en te groot voor de kleine ondernemers."

Dat Groningen een studentenstad is, is vrij bepalend voor de retail. "Een groot deel is tweedehands, dat is altijd al zo geweest. De student wil iets leuks, maar heeft niet veel geld. Dus die gaat dan bijvoorbeeld naar de tweedehandsboetiekjes." Toch denkt Kloosterman dat de student vooral invloed heeft op de horeca.  

Parel van de stad: Stardust 

Een voorbeeld van 1 van de vele tweedehandsboetiekjes die Groningen telt is Stardust. Hoewel de winkel niet op 1 van de 3 Monopoly-straten gevestigd is, ligt het wel dicht bij de Herestraat, om het hoekje bij de HEMA, op Carolieweg 13.

De retailer richt zich inmiddels 13 jaar op de student met de kleinere portemonnee. Jet Kolhoff is sinds 2 jaar de derde eigenaar. "We verkopen een mix van vintage en duurzame kledingmerken. 80 procent is vintage en 20 procent is nieuw." Qua vintage focust Stardust zich op de 90's en 00's en is daarmee naar eigen zeggen anders dan de vele andere vintageboetiekjes in de stad. Daarnaast koopt Kolhoff geen partijen op, maar zoekt ze zelf de items uit bij groothandels en marktjes. "We proberen de nieuwste trends voor jongeren, zoals voetbalshirts en jerseys, te vertalen naar vintage. Het mag niet oubollig vintage zijn. Eigenlijk doen wij het zoeken voor de klant."

De locatie vergt soms wat uitdaging, merkt de eigenaresse. "We hebben een mooi hoekpand met grote raampartijen, vlak bij de HEMA. Toch merken we dat niet iedereen ons weet te vinden. Toeristen die een dagje naar de stad komen, lopen toch naar de Herestraat, Vismarkt en de Grote Markt, maar niet naar de Carolieweg. Je moet het echt net weten." Een nieuw koffietentje in de straat zorgt wel voor wat extra aanloop, merkt ze.

Een andere uitdaging aan de locatie is de hoge huur. Verder merkt ze dat klanten minder te besteden hebben. "Ons product is ook duur, want vintage wordt steeds zeldzamer. Niet alleen omdat er meer vintagewinkels zijn, maar ook omdat items 50 jaar bestaan. Op een gegeven moment houdt het gewoon een keertje op en moeten we ons aanpassen."

Akerkhof

Op het Akerkhof, rondom de Akerk, zijn verschillende retailers gevestigd. De biologische winkel Lente is er te vinden, maar ook boekhandel Van de Velde en de Zuivelhoeve. Grotere ketens zoals Tommy Hilfiger, Summum, State of Art en Sissy-Boy hebben er eveneens een winkel. Toch is er in deze Monopoly-straat sprake van enige leegstand en dat zijn vooral (kleinere) monumentale panden. "De huren zijn niet zo nostalgisch voor een zelfstandige ondernemer hier", zegt Kloosterman. Zo staat Akerkhof 29 met een winkeloppervlakte van 100 vierkante meter te huur voor 42.500 euro per jaar.

De leegstand wordt vooral duidelijk in de Zwanestraat, niet ver van het Akerkhof vandaan en op de route naar de tweede Monopoly-straat: de Grote Markt. Ook hier zijn voornamelijk lokale ondernemers gevestigd met een aantal horecazaken, zoals Bagels & Beans. "Het is een straat die veel op en neer gaat. Dan bloeit het op en dan knalt het weer in elkaar", zegt de binnenstadsmanager. "De straat is geen aanloopstraat; je moet hem echt opzoeken. Het is wel 1 van de mooiste straten van de stad met een breed looppad, speciaalzaken en betrokken ondernemers."

Voordat Kloosterman binnenstadsmanager werd, had ook zij hier een kledingzaak: Diezijner. Die heeft nu plaatsgemaakt voor een bubbletea-tentje. Winkelpanden moeten vaak wijken voor horeca, weet ze. "Maar op een gegeven moment zijn het er te veel, is het niet meer rendabel en gaan de wisselingen snel." Naast horeca zijn er verschillende lokale kledingretailers te vinden, maar ook een filiaal van A Fish Named Fred.

In de Zwanestraat staan sommige panden al 2 jaar leeg. "Ik hoor van ondernemers dat er zaterdagen bijzitten met omzetten van onder de 100 euro. Dat is gewoon bizar." Ze spreekt van een domino-effect: "Wanneer het hier goed gaat, wil iedereen in zo'n straat zitten. Maar het begint allemaal met die lagere huur. In 2014 zorgden lagere en vooral flexibelere huurcontacten voor een opleving en werd het in 2017 zelfs verkozen tot 'Leukste winkelstraat van Nederland'. Datzelfde gebeurde in de Folkingestraat, die diezelfde titel binnensleepte in 2015, omdat er dan onderscheidende ondernemers kunnen zitten."

Grote Markt

Na de Zwanestraat komen de grotere ketens je tegemoet, waaronder een SoLow XXL-winkel. Hier begint de Grote Markt. Retailers als Normal, Manfield en Livera zijn hier gevestigd, nabij het oude V&D-pand, waar nu Jumbo zijn intrek heeft genomen. Wie voorbij deze winkels kijkt, ziet ook de d'Olle Grieze, oftewel de Martinitoren. Aan de andere kant van het plein bevinden zich andere bekende iconische gebouwen van de stad, zoals Vindicat en het horecacomplex De Drie Gezusters.

Onderweg naar de Herestraat kom je langs Snack Hoek, voor veel Groningers dé plek om een eierbal ('aaierbal') uit de muur te trekken. De snack is een typische Groningse lekkernij: een hardgekookt ei, omhuld door ragout, gepaneerd en gefrituurd. Op de Grote Markt zitten Søstrene Grene, herenmodezaak Vic, en opnieuw horeca: een filiaal van oud-RetailRookie Fat Phill's.

Sinds de herinrichting van de Grote Markt is er veel veranderd. Volgens de binnenstadsmanager heeft de vernieuwing van de Oostkant van de Grote Markt met onder meer het Vindicat-gebouw, de komst van het The Market Hotel en het nabijgelegen Forum een positieve invloed op de stad en zorgt het voor meer levendigheid.

"Maar de sfeer op het plein moet nog een beetje terugkomen", vindt Kloosterman. Die is er volgens haar overigens wel wanneer er evenementen worden gegeven, maar verder is het vooral nog leeg. "Het mag best groener en gezelliger. Er zou veel meer 'gespeeld' moeten worden op dit plein, bijvoorbeeld met mobiele kunst, want er moet ook genoeg ruimte zijn voor evenementen."

Sinds de zomer van 2022 is de Grote Markt autovrij gemaakt voor bussen, om zo voetgangers en fietsers meer ruimte te geven. Dat heeft invloed op de bereikbaarheid en het gemak om het centrum te bereiken gehad, weet Kloosterman. "Mensen moeten verder lopen en een bepaalde doelgroep kan of wil dat gewoon niet. Vanaf deze centrale bushalte kon je in 10 minuten naar iedere winkelstraat lopen."

Toekomstbestendig Groningen

Bereikbaarheid blijft een uitdaging in Groningen. Vorig jaar werd de zuidelijke ringweg (A7/N7) opgeleverd, na een bouwperiode van 6 jaar. De werkzaamheden hadden een grote impact op de bezoekersstromen, merkt Kloosterman. "Ik hoor van meerdere ondernemers dat het lastig is en stiller is in de straten." De plannen zijn volgens haar noodzakelijk om de stad toekomstbestendig te maken. "In de toekomst hebben ze er profijt van, maar nu ondervinden ze er hinder van. De vraag is: wat doe je in de tussentijd?"

Tijdens het bezoek aan Groningen werd er ook gewerkt aan het hoofdstation, dat inmiddels weer open is. Toch blijft het een uitdaging om bezoekers naar de stad te krijgen. "Zeker nu je ook niet meer overal je fiets mag stallen", zegt Kloosterman.

De gemeente is bezig met meerdere projecten om de stad te verbeteren en klaar te maken voor de toekomst. Het terugdringen van wildgeparkeerde fietsen is daar onderdeel van. Waar Groningen eerder bekend stond om de vele fietsen in de binnenstad, probeert men nu meer orde te scheppen. "Het is een tweeledig probleem", legt Kloosterman uit. "Je wilt dat de klant voor de deur kan parkeren, maar ook dat iemand, bijvoorbeeld in een rolstoel of met kinderwagen, er gewoon langs kan. Als bezoeker wil je ontspannen kunnen wandelen en winkelen in de stad, maar ook een snelle boodschap kunnen doen."

Herestraat: straat met trekkracht door ketens

Vanaf de Grote Markt is het niet ver meer naar de Herestraat. De laatste Monopoly-bestemming. Hier zijn de grootste retailers te vinden, zoals C&A, Holland & Barrett, vanHaren, maar ook HEMA en Zara die zijn intrede deed in het voormalig pand van de Bijenkorf. Halverwege juli staan er 6 A1-winkelpanden in de straat te huur. De huurprijzen zijn hier het hoogst. Kloosterman: "Ik weet nog dat er een kleine pijpenlade van een winkelpand te huur stond voor 10.000 euro per maand."

Maar echt druk is het er niet. "Echt drommen mensen, zoals voor de coronatijd, dat zie je bijna niet meer in de stad", zegt ze. Ze beschrijft het vooral als een servicegebied voor de dorpen om de stad heen, want: 'vanuit Rotterdam ga je niet naar Groningen voor deze straat'. De binnenstadsmanager sluit af: "De Herestraat is het fundament van de stad en de rest zijn de smaakmakers die Groningen als stad onderscheidend maakt."

In augustus reist RetailTrends-hoofdredacteur Reinilde Blotenburg voor deel 5 in de Monopoly-serie af naar Rotterdam. In de vorige aflevering maakte Manon Bastidas een tochtje naar Haarlem, in de tweede aflevering bezocht Lisette Biesenbeek naar Arnhem en in de eerste aflevering ging Ryan Baij op pad in Utrecht.